نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٥٧٦ - فصل چهاردهم جنايات و توابع آن

ابو حنيفه مى‌گويد: اگر كافر حربى مسلمان شود و همراه او مالى باشد كه قابل مشاهده است، مال در حفظ و ملك او خواهد بود؛ اما اموالى كه نزد او حاضر نيست يا زمين و باغ و خانه و چيزهايى كه قابل انتقال نيستند، در حفاظت او نيست بلكه مسلمين مى‌توانند آنها را اخذ كنند[١].

ابو حنيفه از گفتار پيامبر رخ تافته است كه رسول خدا فرمود: «مرا فرموده‌اند كه با مردم بجنگم تا به حكم‌ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌ گواهى دهند، چون شهادت دادند خون و مال ايشان از من ايمن است مگر حقى از اسلام در ميان باشد.»[٢] ابو حنيفه گفته است: اگر زن و شوى حربى به اسارت و بردگى درآيند، ازدواج ميان آنها از ميان نمى‌رود[٣]. گفتار خداوند در تناقض با پندار اوست: «و نيز زنان شوهردار بر شما حرام شده‌اند مگر آنها كه به تصرف شما در آمده باشند.»[٤] در اين آيه، زنانى كه به تصرف درآمده‌اند از زنان شوهردار استثناء شده‌اند. شأن نزول آيه زنانى هستند كه پس از سريه اوطاس اسير مسلمين شدند و چون شوهر داشتند، برخى از مردم آميزش با آنها را گناه دانستند تا اين آيه در حلال بودن آميزش نازل شد.

به فتواى ابو حنيفه مى‌توان از بت پرستان غير عرب، جزيه گرفت ولى در مورد بت‌پرستان عرب جايز نيست.

مالك مى‌گويد: جز مشركان قريش، مى‌توان از همه كفار جزيه گرفت‌[٥]. خداوند بدون استثناء مى‌فرمايد: «مشركان را هر جا يافتيد بكشيد.»[٦] و «با كسانى از اهل كتاب‌

[١]. بداية المجتهد، ج ١، ص ٣٢٣ و الهدايه، ج ٢، ص ١٠٧.

[٢]. الهدايه، ج ٢، ص ١٠١ و سنن ابن ماجه، ج ٢، ص ١٢٩٥.

[٣]. احكام القرآن، ج ٢، ص ١٣٧ و تفسير كبير، ج ١٠، ص ٤١.

[٤]. نساء، ٢٤ و تفسير الخازن، ج ١، ص ٣٦٥ و روح المعانى، ج ٥، ص ٣.

[٥]. الهدايه، ج ٢، ص ١١٨، ١١٩.

[٦]. توبه: ٥.