نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٨٤ - فصل چهارم روزه و مسائل آن

مى‌شود و در فرض مسأله ماه ديده شده است. پيامبر فرمود: «با ديدن ماه روزه بگيريد و با ديدن آن افطار كنيد.»[١] شگفت‌آور است كه آن دو به شهادت دو ظاهر الصلاح كه فسق آنها نزد حاكم معلوم است و خود حاكم نيز فاسق است! عيد فطر را اثبات مى‌كنند و روزه و افطار آن را حرام مى‌دانند ولى اگر كسى هلال را به چشم ببيند و به فرا رسيدن شوال علم ضرورى داشته باشد، باز هم روزه بر او واجب است.

١٠- اماميه معتقدند كه اگر كسى در روزى كه در شب گذشته آن به تنهايى هلال رمضان را ديده، آميزش كند بر او كفاره واجب است.

ابو حنيفه كفاره را واجب نمى‌داند[٢] ولى سخن او مخالف نصوصى است كه در شكستن روزه رمضان كفاره را واجب مى‌كنند. بنا به فرض، اين ماه نزد آن شخص رمضان است (و بايد به احكام آن عمل كند) پس همان گونه كه در مسأله نخستين مالك و احمد بن حنبل حكم فاسق به شهادت دو فاسق را، بر احساس (رؤيت) برترى دادند اينجا نيز ابو حنيفه چنين عملى انجام مى‌دهد و نقدها و لوازم آن قول بر او نيز صادق مى‌آيد.

١١- فتوى اماميه اين است كه اگر كسى روزه دو روز عيد (فطر، قربان) را نذر كند، نذر او منعقد نمى‌شود و قضاى آن نيز واجب نيست.

ابو حنيفه مى‌پندارد كه اين نذر منعقد مى‌شود و اگر روزه بگيرد نذر را به جاى آورده و گر نه بايد آن را قضا كند[٣]؛ ولى فتواى او با عقل و نقل ناهمگون است.

عقل از آن جهت كه روزه آن دو روز به اجماع مسلمين حرام است و حرام با قصد قربت به خدا حلال نمى‌شود و نذر جز در طاعت بسته نمى‌گردد كه هدف آن‌

[١]. صحيح بخارى، ج ٣، ص ٣٣.

[٢]. الهدايه، ج ١، ص ٨٦.

[٣]. الهدايه، ج ١، ص ٩٤ و الفقه على المذاهب، ج ٢، ص ١٤٥.