روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٧ - ترجمه
اعضا.و نعمت باطن،معرفت است.
محمّد بن كعب القرظىّ گفت:نعمت ظاهر محمّد است-صلّى اللّه عليه و آله- و باطن معرفت است.
ربيع گفت:ظاهر جوارح است،و باطن دل.
عطاء خراسانى گفت: [١]ظاهر تخفيف شرايع است،و باطن شفاعت.
مجاهد گفت: [٢]ظاهر [٣]اسلام است و نصرت بر دشمنان دين،و باطن مدد فريشتگان [٤].
ضحّاك گفت:عبد اللّه عبّاس را پرسيدم از اين آيت.گفت:من از رسول خداى پرسيدم،رسول-عليه السّلام-گفت:امّا نعمت ظاهر اسلام است و حسن خلق،و روزى [٥].و نعمت باطن پرده كه به تو و گناه تو فروگذاشت [٦].
آنگه گفت:يا بن [٧]عبّاس!خداى تعالى مرا گفت من مؤمن را سه خير [٨]دادم:
يكى آنكه پس انقطاع عملش دعاى مؤمنان با او صرف كنم تا كفّارت گناه او باشد،و در [٩]در مرگ ثلث مال او [١٠]او را دهم تا به خيراتى كند كه كفّارت گناهانش شود.سهام [١١]پرده به او فروپوشيدم و گناهان بر او بپوشانيدم [١٢]كه اگر بعضى از آن مردم را آشكارا شدى،عزيزتر كسى از آن او او را بينداختى از اهل و ولد.
محمّد بن على التّرمذىّ گفت:نعمت ظاهر اين است كه: اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ [٢٢٧-پ] وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي [١٣]... ،و باطن آنكه: وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلاٰمَ دِيناً [١٤].
حارث بن اسد [١٥]گفت:نعمت ظاهر نعمت دنياست،و باطن نعمت عقبى.
آنگه اهل اشارت در او سخن بسيار گفتند.عمرو بن عثمان الصّدفىّ گفت:
[٢] [١] .همۀ نسخه بدلها+نعمت.
[٣] .همۀ نسخه بدلها+اظهار.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+است.
[٥] .مش+نيكو.
[٦] .آط:گزاشت.
[٧] .آج،لب:ابن.
[٨] .آط،آب،مش،كا:چيز.
[٩] .لب،مش:ندارد،چاپ شعرانى(٧٧/٩):دوم در در.
[١٠] .ديگر نسخه بدلها بجز كا:ندارد.
[١١] .آب،مش،كا:سيوم.
[١٢] .آج،لب:بپوشانيديم.
[١٤] [١٣] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٣.
[١٥] .آط،آب،آج،لب:الاسد.