روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٥ - ترجمه
فرزند [١]،و او را سود ندارد [٢]و به جاى او بنهايستد،و خويشتن به فداى او نكند. وَ لاٰ مَوْلُودٌ ،و نه نيز هيچ فرزند غنا نكند از پدرش. إِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ ،كه وعدۀ خداى حقّ است و درست. فَلاٰ تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيٰاةُ الدُّنْيٰا ،نبايد تا زندگانى دنيا شما را مغرور كند و بفريباند. وَ لاٰ يَغُرَّنَّكُمْ بِاللّٰهِ الْغَرُورُ ،و شما را مغرور مكناد به خداى شيطان.و «الغرور»،الكثير الاغترار،بناى مبالغت است.
بيشتر مفسّران گفتند:مراد شيطان است.سعيد جبير گفت:غرور آن باشد كه معصيت كند و بر خداى تمنّاى مغفرت كند.
آنگه گفت: إِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّٰاعَةِ ،مفسّران گفتند:آيت در مردى آمد نام او وارث بن عمرو.از اهل باديه بيامد و رسول را بپرسيد كه:قيامت كى خواهد بودن؟و خبر ده ما را تا باران امسال چند خواهد آمدن [٣]كه دل ما در آن بسته است براى مواشى؟و اهل من آبستن است،بگو تا چه زايد چون بار بنهد؟و بگو تا حال ما فردا[٢٢٩-ر]چه خواهد بودن؟و بگو تا من به كدام زمين خواهم مردن؟خداى تعالى اين آيت فرستاد.
عبد اللّه عمر گفت:كه رسول-عليه و على آله السّلام [٤]-گفت:
مفاتيح الغيب خمسة [٥]في قوله: وَ عِنْدَهُ مَفٰاتِحُ الْغَيْبِ [٦]... ،آنگه اين آيت بر خواند: إِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّٰاعَةِ -تا به آخر.
عمرو بن سعيد [٧]گفت رسول را كه:يا رسول اللّه!علمى هست كه تو را ندادهاند؟گفت:مرا علمى بسيار نكو دادند [٨]و لكن بسيار علم است كه مرا ندادند، آنگه اين آيت بر خواند و گفت:اين پنج چيز جز خداى [٩]نداند.حقتعالى گفت در اين آيت كه:علم قيامت به نزديك خداى است،و علم آنكه باران كى فرود آرد.
[١] .همۀ نسخه بدلها:فرزندش.
[٢] .آط،آب،آج،لب،مش:سود نتواند كرد.
[٣] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:خواهد آمد.
[٤] .آط،آب،آج،لب:رسول-عليه السّلام.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:خمس،اساس در حاشيه،خطى متفاوت از متن:خمس.
[٦] .سورۀ انعام(٦)آيۀ ٥٩.
[٧] .آج،لب:اين سعيد،آب،مش:عمرو بن سعد،كا:عمرين.
[٨] .آب،مش:دادهاند.
[٩] .آب:جز خداى تعالى كس.