روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١١
هركدام نكوتر [١].
رسول-عليه السّلام-در آمد و زنان را جمع كرد در بعضى حجرات،و اين آيت بر ايشان خواند و آنگه گفت:مسارعت مكنى تا آنكه با پدران و خويشان خود مشورت كنى.
گفتند:يا رسول اللّه!ما را در اين باب با كسى مشورت نمىبايد كردن،خداى تعالى ما را تخيير مىكند ميان دنيا و آخرت و ميان زينت دنيا و خداى و رسول،ما را در اين [٢]انديشهاى باشد يا مشورتى!ما [٣]اختيار خداى و رسول و آخرت كنيم.
رسول-عليه السّلام-شاد شد،و خداى تعالى آيت قصر فرستاد و گفت:چون ايشان تو را اختيار كردند،تو نيز بر ايشان اختيار مكن،و هى [٤]قوله: لاٰ يَحِلُّ لَكَ النِّسٰاءُ مِنْ بَعْدُ [٥]-الآية.
وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ ،اين وجه دوم است براى آنكه تخيير ميان دو چيز باشد،گفت:و اگر چنان است كه خداى را مىخواهى و رسول را و سراى آخرت را، فَإِنَّ اللّٰهَ أَعَدَّ ،خداى تعالى نهاده است و بجارده [٦]براى آنان كه محسنانند [٧]از جملۀ شما مزدى عظيم.
عائشه گفت:رسول-عليه السّلام-پس از ايلاء [٨]بيست و نه روز در نزديك من آمد.من گفتم:يا رسول اللّه!نه تو ماهى سوگند خوردهاى،و امروز بيست و نه روز شماردهام؟گفت:يا عائشه!ماه هم سى روز باشد،و هم بيست و نه روز.
فقها خلاف كردند در حكم تخيير.[عبد اللّه] [٩]عمر گفت و عبد اللّه مسعود كه:
چون مرد زن را مخيّر كند ميان مقام با او بر نكاح و ميان رفتن،اگر زن اختيار مقام كند آن را حكمى نبود و نكاح بر جا باشد،و اگر اختيار مفارقت كند طلاقى باشد [١٠]،و اين مذهب [١١]ابو حنيفه است و اصحابش.
[١] .آط،آب،آج،لب،مش:نيكو،كا:نيكوتر.
[٢] .چاپ شعرانى(١٤٨/٩)+چه.
[٣] .آج،لب+را.
[٤] .آط،آب،آج،لب:و هو.
[٥] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٥٢.
[٦] .آج،لب:ببجارده.
[٧] .آج:محسناتند.
[٨] .آط،آب،آج،لب،كا+به.
[٩] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[١٠] .آط،آب،آج،لب،مش:طلاق باشد رجعى.
[١١] .آب+امام اعظم.