اجابت كردند و بيامدند مجتمع شده [١].قريش از مكّه بيرون آمدند،و قائد ايشان ابو سفيان بن حرب بود.و غطفان بيرون آمدند،و قائد ايشان عيينة بن حصن بن حذيفة ابن بدر الفزارىّ بود و الحارث بن عوف المرّىّ با قبيلۀ بنى مرّه و مسعر بن [٢]رخيله با قوم خود.

چون رسول-عليه السّلام-بشنيد كه اينان جمله دست يكى كرده‌اند و عزم درست كرده بر قتال او،او از مدينه بيرون آمد با سه هزار مرد،در پيش سلع فرود آمد [٣]،و سلع كوهى است بازپس پشت او بود و ميان او و ميان دشمن خندق بود،و قريش و احزاب به مجتمع الاسيال [٤]من [٥]رومة [٦]بر كنار وادى با ده هزار مرد و بنو غطفان نقمى فرود آمدند از جانب احد.و رسول-عليه السّلام-زنان را و كودكان خود را و اهل مدينه را با حصاركى [٧]فرستاد كه آنجا بود به نزديكى [٨].و حيىّ بن اخطب النّضرىّ بيامد به حصن كعب بن اسيد [٩]القرظىّ.

و از ميان كعب و رسول-عليه السّلام-عهدى بود،و او با رسول به صلح بود[حيىّ ابن اخطب بيامد] [١٠]و گفت:يا كعب!در بگشاى كه من آمده‌ام و تو را عزّ ابد الدّهر آورده.گفت:برو كه تو مردى شومى و ميان من و محمّد عهدى است،و من آن عهد نشكافم،و من از او الّا وفا و صدق نديده‌ام،روا ندارم عهد او شكافتن.حيىّ [١١]بسيار بگفت،نشنيد از او.به آخر گفت:تو در حصن از بخل و خساست بسته‌اى تا [١٢]از زنان

[١] .آط،آب،آج،لب،مش:و مجتمع شدند.

[٢] .اساس:معن بن،آط،آب،آج،لب،مش:مسعرى،به قياس با منابع خبرى،تصحيح شد،تفسير قرطبى (١٢٩/١٤):مسعود بن رخيله،كا:مسعر بن دخيله.

[٣] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:سه هزار مرد و ابو غطفان به نقمى فرود آمدند از جانب احد كه در پيش سلع بود.

[٤] .اساس:مجتمع الاسباب،به قياس با نسخۀ آط،و اتّفاق نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٥] .آط،آب،آج،لب،مش:براساس.

[٦] .و نسخه بدلها:دومة الجندل،كه چون خطا مى‌نمود با توجّه به معجم البلدان(بيروت ١٣٧٦ ه‌١٩٥٧/ م) ١٠٤/ و سيرة النّبويه(مصر ١٣٥٥ ه‌١٩٣٦/ م)٢٣٠/٣ تصحيح شد.

[٧] .مش:با حصار.

[٨] .آط،آب،آج،لب،مش:نزديك.

[٩] .كذا در اساس و ديگر نسخه بدلها،پاره‌اى مآخذ تفسيرى به صورت كعب بن اسد القرظى ضبط كرده‌اند.

[١٠] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[١١] .آط،آب،آج،لب،مش:حيىّ بن اخطب.

[١٢] .آط،آب،آج،لب،مش+ما.