عطاء بن يسار روايت كرد از ابو هريره از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:بهشت صددرجه است ميان هر درجه‌اى چندان كه ميان آسمان و زمين،و درجۀ برترين او فردوس است،و جويهاى بهشت از او فرومى‌آيد [١]،و عرش روز قيامت بر او نهاده باشد.

مردى بر پاى خاست و گفت:يا رسول اللّه!من مردى‌ام كه آواز خوش دوست دارم،در بهشت هيچ آوازى [٢]خوش باشد؟گفت:

اى و الّذي نفسي بيده ،آرى به آن خداى كه جان من به امر اوست كه خداى را در بهشت درختى است،وحى كند به آن درخت كه سماعى بشنوان بندگانى را كه در دار دنيا خود را دور داشتند از سماع ملاهى و معازف باطل از بربط و مزامير،آن درخت به آواز آيد به تسبيح و تهليل، آوازى كه خلايق مانند آن نشنيده باشند.

ابو الدّرداء روايت كرد كه:رسول-عليه السّلام-روزى ذكر بهشت مى‌كرد و انواع نعيم آن [٣].اعرابى‌اى به آخر قوم نشسته بود،در زانو افتاد و گفت:يا رسول اللّه!در بهشت سماع باشد؟گفت:بلى،در بهشت جويى است بر كنار آن جوى نباتى رسته است خرصانى [٤]،آن نبات آوازى دهد و سماعى كند كه خلايق مثل آن نشنيده‌اند [٥]،و آن فاضل‌تر نعيمى [٦]باشد در بهشت.گفت:ابو الدّرداء را پرسيدند كه آن آواز به چه كند؟ گفت:به تسبيح و تهليل خداى [٧].و خرصانى [٨]در لغت نباتى باشد سر او تيز و اصل او ضخم،و قيل:حوصانىّ [٩].

[١] .آط،آب،آز،مش:فرود.

[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:آواز.

[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:نعمت او.

[٤] .آط،آب،آز،مش:خوصان،آج،لب:حوصان،كا:خوصانى،تفسير قرطبى(قاهره ١٩٦٧)١٣/١٤: خمصانيّه.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:نشنيده باشند.

[٦] .آز،لب:نعمتى.

[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا+ان‌شاءاللّه.

[٨] .كذا در اساس،آط،آز،كا:خوصانى،آب،مش:خوصان،آج،لب:خوصانى،رك:پاورقى ش ٤ همين صفحه.

[٩] .آط،آب،آز،مش:خوصانى.