روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٨ - ترجمه

اگر [١]دينى يا ضياعى رها كند،گو به من آى [٢]كه من مولاى اوام [٣]،يعنى اگر وارث ندارد. وَ أَزْوٰاجُهُ أُمَّهٰاتُهُمْ ،و زنان او مؤمنان را به مثابت ما درانند [٤]در حرمت داشت، اى كامّهاتهم،و مثله: وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمٰاوٰاتُ وَ الْأَرْضُ [٥]... ،اى كالسّماوات.

بعضى دگر مفسّران گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه جماعتى منافقان گفتند:

ما بال محمّد يتزوّج بنسائنا و لا نتزوّج بنسائه،چرا محمّد زنان ما را به زنى مى‌كند و ما زنان او را به زنى نمى‌كنيم؟و اللّه اگر او را وفاتى باشد،ما زنان او را به زنى كنيم.

حق‌تعالى اين آيت فرستاد و گفت:زنان رسول شما را مادرانند،يعنى نكاح ايشان بر شما حرام است.

دليل اين تأويل آن است كه در خبر آوردند [٦]كه:زنى عائشه را [٧]گفت:يا امّه، اى مادر!عائشه گفت:لست لك بامّ انّما انا امّ الرّجال،من مادر تو نه‌ام مادر مردانم.مراد اين بود كه بر مردان حرامم.و دليل بر آنكه امومت [٨]حقيقى نيست،آن است كه مادر را در شرع حجاب نفرمودند از فرزندانش،و باتّفاق نشايد تا [٩]بيگانگان زنان رسول را بينند. وَ أُولُوا الْأَرْحٰامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىٰ بِبَعْضٍ فِي كِتٰابِ اللّٰهِ ،گفت:و خويشان و نزديكان [١٠]كه خداوندان اتّصال [١١]رحم‌اند بهرى به بهرى اولى‌ترند در كتاب خداى.بعضى مفسّران گفتند:يعنى به ميراث.

قتاده گفت:مسلمانان به هجرت ميراث گرفتندى و به مؤاخات اوّل تا اعرابى از [٢٤٢-ر]مهاجر ميراث نگرفتى و اگرچه خويش او بودى نزديك.

كلبى گفت:ميراث به مؤاخات گرفتندى چون قرابت،چون خداى تعالى اين آيت فرستاد آن حكم منسوخ گشت،ميراث به قرابت گرفتند،و هركه [١٢]نزديكتر بود به ميراث اولى‌تر شد [١٣].و آيت [١٤]دليل است بر آنكه با وجود مادر و دختر،هيچ‌كس از