روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٩ - ترجمه
چيست؟گفت:بر شكل قرنى است سروى [١]مجوّف كه [٢]در او دمند.
مجاهد گفت:بر شكل بوق است،و گفتهاند [٣]:صور،به لغت يمن بوق.و آنان كه قول اوّل گفتند [٤]،به اين حديث استدلال كردند كه رسول-عليه السّلام-گفت [٥]:
كيف انعم و صاحب الصّور قد التقمه و حنى جبهته ينتظر متى يؤمر فينفخ [٦]فيه.
قتاده و ابو عبيده گفتند:«صور»جمع صورت باشد،و هو من باب تمر [٧]و تمرة،و معنى آنكه:روح در صورتهاى مردگان دمند تا زنده شوند.
و در باب صور حديثى روايت كردند [٨]صحيح جامع.
ابو هريره روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه:خداى تعالى چون از خلق [٩]آسمان و زمين بپرداخت،صور بيافريد و به اسرافيل داد،او بستد و در دهن گرفت و چشم در زير عرش كشيد تا كه فرمايد [١٠]او را كه در صور دم.گفت،من گفتم:يا رسول اللّه!صور چه باشد؟گفت:سروى [١١]است بزرگ و عظيم،دور او چند دور عرض آسمان و زمين.اسرافيل-عليه السّلام-سهبار [١٢]در او دمد [١٣]،يكى [١٤]نفخۀ فزع باشد،و آن آن است كه در اين آيت گفت.و نفخۀ دوم [١٥]صعق [١٦]باشد.و سهام [١٧]نفخۀ احيا باشد كه خداى تعالى خلقان را زنده كند.
خداى تعالى به نفخ اوّل اسرافيل را فرمايد كه:در صور دم.او يكبار در صور دمد دميدنى كه به هرچه در آسمان و زمين [١٨]برسد.الّا آنكس كه خداى خواهد،و خداى تعالى فرمايد تا آن نفخ ممدود مطوّل كند،و آن آن است كه خداى تعالى
[١] .مش:سرويى.
[٢] .آل،مش:گفتند.
[٣] .كا+دم.
[٤] .آب،آز:گفتهاند.
[٥] .آب،آز:فرمود.
[٦] .كذا در آط و ديگر نسخه بدلها،با توجّه به ضبط نسخۀ كا تصحيح شد.
[٧] .آج،لب،آل:تمره.
[٨] .آب،آز،كا:كردهاند،آج،لب،آل:كرد.
[٩] .آب،آز+از.
[١٠] .كا:فرمان آيد.
[١١] .آب،آز،آل،مش:سرويى.
[١٢] .آل:صور.
[١٣] .آج،لب،آل:دردمد.
[١٤] .آب،آز،مش:يك.
[١٥] .آز،مش:دويم،آل:ديم.
[١٦] .آج،لب:صعب،آل:سعب،كا:معين.
[١٧] .آب،آز،كا:سيوم،آج،لب،آل،مش:سيم.
[١٨] .آب،آز،آل،مش+است.