روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧٢ - ترجمه

منصوب بود،نحو رأيت زيدا،براى آن‌كه نگويند:رأيت الرّجلا در هيچ حال،نه در حال وصل و نه در حال وقف.

و باقى قرّاء به«الف»خواندند در وقف و بى«الف»در وصل،و گفتند:

رءوس الآيات جارى مجراى اسجاع باشد و جارى مجراى قوافى در اشعار.پس در وقف«الف»بايد و در وصل نبايد چنان كه در ميان بيت اگر افتد بى«الف» گويند.

هُنٰالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ ،گفت:آن جايگاه [١]مؤمنان را امتحان و ابتلا كردند.

و معنى ابتلا گفته‌ايم از خداى تعالى،و آن‌كه تكليف،همه صورت امتحان دارد.

وَ زُلْزِلُوا زِلْزٰالاً شَدِيداً ،و بجنبانيدند ايشان را جنبانيدنى سخت.

وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنٰافِقُونَ ،عامل در اين چند«اذ» [٢]كه برفت آن است كه در اوّل آيات گفت: اُذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ إِذْ... ،گفت نيز ياد كنى،چون گفتند منافقان يعنى معتّب بن قشير [٣]و اصحاب او. وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ،و آنان كه در دل [٤]ايشان بيمارى بود و شكّ و ضعف اعتقاد. مٰا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ إِلاّٰ غُرُوراً ،گفتند:

خداى و پيغامبر [٥]ما را وعده ندادند مگر غرور و فريفتن.

وَ إِذْ قٰالَتْ طٰائِفَةٌ مِنْهُمْ ،و ياد كنى نيز چون گفتند گروهى از ايشان يعنى از منافقان: يٰا أَهْلَ يَثْرِبَ ،اى اهل مدينه.

ابو عبيده گفت:يثرب نام ولايتى است،و مدينه از جملۀ آن است. لاٰ مُقٰامَ [٦]لَكُمْ ،جاى مقام نيست شما را آنجا [٧]، فَارْجِعُوا ،بازگردى [٨].و حفص عن عاصم خواند:[٢٤٦-پ]«لا مقام»،به ضمّ الميم،يعنى لا اقامة لكم،شما را ايستادن آنجا صلاح نيست،برگردى و با خانه‌هاى خود شوى.