روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٧ - ترجمه

او به لشكرگاه [١]زد،هزار هزار مرد را بكشت،و يك پاره از او در دريا ريخت،و يك پاره به مغرب انداخت.و از آنان كه در آن كوشك عملى [٢]كرده بودند كس نماند الّا [٣]هلاك شد.

وَ اسْتَكْبَرَ هُوَ وَ جُنُودُهُ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ،آنگه گفت حق‌تعالى:او [٤]و لشكرش در زمين استكبار كردند و ترفّع و بزرگى نمودند به ناحق. وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ إِلَيْنٰا لاٰ يُرْجَعُونَ ،و گمان بردند كه ايشان با ما نخواهند آمدن.

فَأَخَذْنٰاهُ وَ جُنُودَهُ ،ما او را و لشكر او را بگرفتيم به عذاب. فَنَبَذْنٰاهُمْ فِي الْيَمِّ ، و در دريا انداختيم ايشان را.قتاده گفت:آن دريايى است از وراى مصر،آن را «آساف» [٥]گويند،خداى تعالى فرعون را و قوم او را در آنجا غرق كرد.

آنگه رسول را گفت بر طريق تذكير و اعتبار: فَانْظُرْ كَيْفَ [١٨٥-ر] كٰانَ عٰاقِبَةُ الظّٰالِمِينَ ،بنگر يا محمّد كه عاقبت كار آن ظالمان و كافران كجا [٦]رسيد و چگونه بود.

وَ جَعَلْنٰاهُمْ ،آنگه گفت:ما ايشان را امامانى و پيشوايانى كرديم كه مردمان را با دوزخ خوانند.و اين را دو وجه بود:يكى آن‌كه معنى«جعل»خذلان و تخليه باشد،يعنى ايشان را با خود رها كرديم پس ازآن‌كه الطاف بسيار كرديم،و ايشان منتفع نشدند از پيغامبران فرستادن و كتاب فرستادن و اعذار و انذار كردن و ترغيب [٧]نمودن.آنگه بر طريق عقوبت گفت:ايشان را با خود رها كرديم بر وجه خذلان.

و وجهى ديگر آن است كه:«جعل»به معنى حكم و تسميه باشد،چنان كه گفت: وَ جَعَلُوا الْمَلاٰئِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبٰادُ الرَّحْمٰنِ إِنٰاثاً [٨]... ،معنى نه آن است كه ايشان فريشتگان را به دختران خداى كردند،معنى آن است كه:نام نهادند و حكم كردند از اعتقاد باطل كه كرده‌اند [٩]كه ايشان دخترانند [١٠]. وَ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ لاٰ يُنْصَرُونَ ،