روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣٤
رحمت. لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمٰاتِ إِلَى النُّورِ ،تا بيرون آرد شما را از تاريكى كفر و معصيت به نور ايمان و طاعت،به [١]الطاف و توفيق و اقدار [٢]و تمكين. وَ كٰانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً ،و او به مؤمنان رحيم بوده است هميشه.
تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلاٰمٌ ،تحيّت ايشان و خطاب ايشان [٣]،يعنى مؤمنان آن روز كه با جوار رحمت او روند و ملاقات باشد ايشان را سلام بود از خداى-جلّ جلاله-و از فريشتگان.
و ابو حمزة الثّمالىّ گفت: يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ ،ضمير راجع است با ملكالموت كناية عن غير مذكور،آن روز [٤]كه ببينند [٥]ملكالموت را.و بر قول آنكس كه گفت:
ضمير راجع است با نام خداى،و اين ملاقات با خداى است [٦]،تفسير«لقا»آن باشد كه برفت چند جايگاه [٧]،و بيان كرد كه [٨]كنايت راجع است با ملكالموت،قوله:
اَلَّذِينَ تَتَوَفّٰاهُمُ الْمَلاٰئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلاٰمٌ عَلَيْكُمْ [٩].
البراء بن عازب گفت در اين آيت:مراد آن است كه چون ملكالموت را بينند [١٠].آنگه [١١]گفت:او جان هيچ بندۀ مؤمن بر ندارد الّا و سلام [١٢]كند بر او.
عبد اللّه مسعود گفت:ملكالموت چون به نزديك بندۀ مؤمن رسد،گويد:السّلام عليك ربّك يقرئك السّلام،خدايت سلام مىگويد.
وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً [١٣] ،و نهاده و بجارده است براى [١٤]ايشان مزدى كريم،با
[١] .آج،لب:و.
[٢] .آط،آب،آج،لب،مش:اقتدار.
[٣] .اساس+ايشان،به قياس با ديگر نسخه بدلها،زايد مىنمايد.
[٤] .آط،آب،آج،لب،مش:روزى.
[٥] .آط،آج،لب:ببيند،آب:بيند.
[٦] .آط،آج،لب:ملاقات خداست.
[٧] .آط،آب،آج،لب:جاى.
[٨] .آط،آب،آج،لب:بيان آنكه.
[٩] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٣٢.
[١٠] .آج،لب:ببينند.
[١١] .آط،آب،آج،لب،مش+او.
[١٢] .آط:و الّا و سلام.
[١٣] .مش+بار الها!مغفرت كن كاتب اين كتاب را،و مالكش را،و قارى را به حرمت محمّد و آل محمّد- سلام اللّه عليهم. گر به هم بر زده بينى خط من عيب مكن كه مرا محنت ايّام به هم بر زده كرد كتبه شهاب الدين.
[١٤] .نسخۀ«آب»در اين جا پايان مىپذيرد.