روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٢ - ترجمه
و كه [١]بخوانم قرآن [٢]،هركه ره يابد ره يابد براى خود،و هركه گمراه شود [٣]بگو من از جمله ترسندگانم [٤].
و بگو سپاس خداى را با شما نمايد دليلهاى من [٥]تا بشناسى [٦]،و نيست خداى تو غافل از آنچه شما مىكنى.
قوله تعالى: فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ،آنگه رسول را-عليه السّلام-گفت:يا محمّد!تو توكّل كن بر خداى تا خداى تو را كفايت كند مئونت اين كافران [٧].باك مدار كه تو بر حقّى،حقّى روشن.
إِنَّكَ لاٰ تُسْمِعُ الْمَوْتىٰ [٨] ،آنگه بر طريق مثل گفت رسول را بر وجه مبالغت و معنى يأس و قطع طمع او از ايمان ايشان،گفت:تو نتوانى شنوانيدن مردگان را و نيز كرّان را آواز دعوت.
ابن كثير خواند:و لا يسمع [٩]الصّمّ الدّعاء،به فتح«يا» [١٠]و«ميم»،يعنى كرّان دعا نشنوند.و باقى قرّاء،لا تسمع،به«تا»ى مضموم و كسر«ميم»،من الاسماع، يعنى تو نتوانى شنوانيدن كرّان را دعا،يعنى چنان كه ممكن نبود كه كر چيزى شنود يا مرده،از اينان ايمان واقع نيايد،چه در سابق علم من چنين است كه:اينان اختيار ايمان نكنند،و نظر و تأمّل نكنند در ره معرفت من. إِذٰا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ ،تقيّد [١١]آن كرد تا بليغتر باشد،چون پشت برگردانند و بروند،چه اگر شنوا باشد چون [١٢]روى برگرداند [١٣]برود هم نشنود،فكيف مردم كرد.
[٨] [١] .آب،مش،آج،لب:و آنكه،آل:و آنچه.
[٢] .آب،آج،لب،آل،مش+را پس.
[٣] .آب،آل+پس.
[١٢] [٤] .آب،مش:ترسانندگانم،آج،لب،آل:بيمكنندگانم.
[٥] .آب،مش:زود باشد كه بنمايد شما را آيتهاى خود،آج،لب،آل:زود باشد كه نمايم به شما آيات او. آنچه در متن آمده،هم به اعتبار اين كه قائل اصلى قول خداست مىتواند نادرست نباشد.
[٦] .آب،مش:پس بدانيد آن را.
[٧] .كا+و تو از ايشان.
[٩] .آب،آز،مش:تسمع.
[١٠] .آب،آز،مش:تا.
[١١] .آج،لب:بقيد.
[١٣] .آج،لب،آل:چه.