عبد اللّه عبّاس گفت و عكرمه و مجاهد:فساد كه آشكارا شد در زمين،به قتل قابيل بود هابيل را،و در دريا بغصب [٤][آن پادشاه كه بر كنار دريا كشتيها مى‌ستد بغصب [٥]] [٦]،في قوله: وَ كٰانَ وَرٰاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً [٧]،گفت:نام او جلندار بود از قبيلۀ ازد. لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا ،تا بچشاند ايشان را بعضى آنچه كرده باشند،يعنى جزاى[آنچه كرده باشند،چه] [٨]آنچه ايشان كردند به ذوق ايشان ماند.

سلمىّ در شاذّ به«نون»خواند و جملۀ قرّاء به«يا»ردّا الى اسم اللّه تعالى.

لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ،تا باشد كه بازآيند و رجوع كنند و لطفى شود ايشان را عند آن توبه كنند.

قُلْ ،يا محمّد بگو اين كافران را: سِيرُوا فِي الْأَرْضِ ،در زمين بروى و بنگرى تا چگونه بود عاقبت آنان كه پيش شما بودند از كافران؟ مِنْ قَبْلُ ،يعنى من قبلكم و قبل زمانكم. كٰانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ ،بيشترينۀ [٩]ايشان مشرك بودند.

فَأَقِمْ وَجْهَكَ ،راست كن رويت براى دين مسلمانى،يعنى از دين اسلام هيچ ميل مكن و عدول منماى.

مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لاٰ مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللّٰهِ ،پيش ازآن‌كه روزى آيد كه آن را از خداى تعالى مردّى و مدفعى نبود،و آن روز قيامت است.آنگه گفت:

يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ ،[اى يتصدّعون] [١٠]اى يتفرّقون،آن روز مردم متفرّق شوند به دو فرقت: فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ [١١]،گروهى به بهشت شوند و گروهى به دوزخ.

[١] .چاپ شعرانى(٥٦/٩):كه آن روز كه باران بيايد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:شهرهاست.

[٣] .مش:كه بر كنار دريا بود.

[٥] [٤] .آج،لب:بغضب.

[١٠] [٨] [٦] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٧] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٧٩.

[٩] .آب،آج،لب،آز،مش:بيشتر.

[١١] .سورۀ شورى(٤٢)آيۀ ٧.