به‌درستى كه خداى نزديك اوست دانش قيامت و رستخيز،و فروفرستد باران،و بداند آنچه در رحم مادران باشد از نر و ماده درست و نيكو [١]،و نداند هيچ تنى چه چيز كند از كار و جز آن [٢]فردا [٣]،و نداند تنى كه به كدام زمين بميرد [٤]،به‌درستى كه خداى داناست و آگاه.

قوله تعالى: أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللّٰهَ [٥]،گفت:نمى‌بينى يعنى ندانى كه خداى مسخّر بكرد براى شما آنچه در آسمان و زمين است از ماه و آفتاب و ستارگان و ابروباد و باران و آنچه از آن راجع است با منافع دين و دنياى شما،و آنچه در زمين است از جملۀ اشياء از جماد و حيوان و كشتى و دريا و جز آن. وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ [٦]ظٰاهِرَةً وَ بٰاطِنَةً ،ابو عمرو و حفص و نافع و ابو جعفر خواندند:«نعمه» [٧]بر جمع،و نعمه [٨]اضافت با ضمير نام خداى،و باقى قرّاء:«نعمة»به«تا»ى منوّن بر واحد،و در معنى او بسيار قولها گفتند:

مجاهد گفت و سفيان:آن«نعمت»،گفتن«لااله‌الاّاللّه» [٩]است و توحيد.

عبد اللّه عبّاس گفت:نعمت ظاهر[دين است و حسن الحال،و نعمت باطن نعمتى [١٠]كه خداى داند.مقاتل گفت:اين نعمت ظاهر] [١١]اين [١٢]خلق مستوى است و روزى و اسلام،و باطن آنچه خداى مى‌پوشد از گناه بنى آدم و پرده بر نمى‌دارد و اطّلاع نمى‌دهد كس را برآن،و عقوبت نمى‌كند بنده را برآن.

ضحّاك گفت:نعمت ظاهر،حسن صورت است و امتداد قامت و تسويۀ [١٣]

[١] .آب،مش:آنچه در شكمهاست،آط،لب:آنچه در رحمهاست.

[٢] .كذا:در اساس،به صورت«غير آن»هم خوانده مى‌شود،نسخه بدلها:ندارد.

[٣] .آب،مش:هيچ نفسى كه چه كسب مى‌كند فردا،آط:هيچ نفس كه هيچ اندوزد فردا.

[٤] .آب:مى‌ميرد.

[٥] .آط،آج،لب،كا+سخّر لكم.

[٦] .اساس:نعمة،به قياس با متن قرآن مجيد،تصحيح شد.

[٧] .آط،مش:نعمة.

[٨] .آط،آب،آج،لب،كا:بر جمع نعمة.

[٩] .سورۀ محمد(٤٧)آيۀ ١٩.

[١٠] .آج،لب:نعمتى كه،مش:انعمى كه.

[١١] .اساس:افتادگى دارد،به قياس با نسخه آط و با توجه به اتّفاق نسخه بدلها،افزوده شد.

[١٢] .آج،لب:ظاهر دين است اين.

[١٣] .آط،آج،لب،كا:تسويت.