ذٰلِكَ بِأَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ ،گفت معنى آن است كه:ذلك لتعلموا بانّ اللّه هو الحقّ،يعنى اين براى آن كرد تا بدانى كه او خداى [٢]است به‌درستى و راستى،و آنچه شما بدون او مى‌پرستى و مى‌خوانى از بتان و ساير طواغيت و معبودان،همه باطلند [٣].

وَ أَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ،و او خداى بزرگوار و بزرگ است.

أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللّٰهِ ،و نيز [٤]نمى‌دانى كه كشتى در دريا كه مى‌رود به امر و فرمان و تسخير و تذليل و نعمت و منّت او مى‌رود. لِيُرِيَكُمْ مِنْ آيٰاتِهِ ،تا با شما نمايد بعضى آيات و عجايب خود. إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيٰاتٍ لِكُلِّ صَبّٰارٍ شَكُورٍ ،در اين علاماتى و عجايبى هست هر صابرى شاكر را كه بر بلا صابر باشد [٥]و بر نعمت شاكر.

و«فعّال»و«فعول»هر دو بناى مبالغت باشد.و گفتند [٦]مراد آن است كه:

لآيات لكلّ مؤمن،براى آن‌كه هر مؤمنى صبور و شاكر باشد،چه ايمان مشتمل است بر اين دو خصلت،من

قوله-عليه السّلام: الايمان نصفان،نصف شكر و نصف صبر ، گفت:ايمان بر دونيمه است،يكى نيمه شكر و يكى نيمه صبر.

وَ إِذٰا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ ،آنگه حديث را كبان دريا كرد و نعمت او با ايشان،و كفران ايشان به آن نعمت،گفت:چون بپوشد [٧]ايشان را،يعنى چون به نزديك ايشان رسد موجى در دريا به نزديك آن باشد كه به سر ايشان درآيد و ايشان را بازپوشد.

كَالظُّلَلِ ،مقاتل گفت:كالجبال،چون كوهها.كلبى گفت:كالسّحاب،چون ابر.

و«ظلل»،جمع ظلّه باشد،و ظلّه سايه‌بان بود،موج را به آن تشبيه كرد در كثرت و

[١] .آط،آب،مش+مسمّى،آج،لب+مسمّاة.

[٢] .آط،آب،آج،لب:گفتند:معنى آن است كه او اين به آن توانست كه خداى.

[٣] .آج،لب بر باطل‌اند.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:و تو.

[٥] .آج،لب:صابر شده.

[٦] .آب:گفته‌اند.

[٧] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:برسد.