روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩ - ترجمه

از شام مى‌آيم با سليمان بن داود،گفت:سليمان كه باشد؟گفت:پادشاه جنّ و انس و شياطين و وحوش و طيور [١]و باد،تو از كجايى اى هدهد كه سليمان را نشناسى [٢]؟گفت:من از اين ولايتم.گفت:پادشاه اين ولايت كيست [٣]؟گفت:

زنى است كه او را بلقيس گويند،و پادشاه شما كه سليمان است اگرچه ملك او عظيم است،ملك بلقيس از ملك او كم [٤]نباشد،چه ولايت يمن جمله در حكم اوست،و او را دوازده هزار قائد است،زير فرمان هر قائدى هزار [٥]مقاتل،اگر خواهى بيا تا يك‌بارى [٦]ملك او بنگرى؟گفت:ترسم كه سليمان مرا بجويد كه وقت نماز نزديك است.

اين هدهد بلقيس گفت:اگر بيايى،و اين احوال نيك بدانى،و اين خبر به نزديك او برى،همانا او را خوش آيد و بد نيايد.گفت:روا باشد.با او برفت و بلقيس را بديد،و ملك او و لشكر و اسباب او بديد،و نماز ديگر بود كه با نزديك سليمان رسيد.

عبد اللّه عبّاس گفت:سبب تفقّد سليمان هدهد را آن بود كه جاى هدهد برابر چشم سليمان بود،آنجا كه [٧]اگر از جاى خود برفتى آفتاب در [٨]چشم سليمان افتادى [٩].چون هدهد برفت جاى او از او خالى ماند،آفتاب بر روى و چشم سليمان آمد [١٠]،او گفت: مٰا لِيَ لاٰ أَرَى الْهُدْهُدَ.

عريف مرغان را بخواند-كركس را [١١]-و گفتند:عقاب را،و گفت:هدهد كجا رفته است؟گفت:يا رسول اللّه!من ندانم،و من او را نفرستاده‌ام جايى.سليمان عند آن خشم [١٢]گرفت،گفت: لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذٰاباً شَدِيداً.

آنگه عقاب را بخواند و گفت:برو هدهد را بجوى و پيش من آر.عقاب هوا