روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠١ - ترجمه

بستدم به اين،و خداى بر اين محمود و مشكور است.آنگه گفت: بَلْ أَكْثَرُهُمْ لاٰ يَعْلَمُونَ ،بيشترينۀ [١]اين كافران ندانند كه آسمان و زمين خداى آفريد ازآنجا كه نظر نكرده باشند.

لِلّٰهِ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ گفت:خداى راست آنچه در آسمان و زمين است از ملك و ملك،و در دست هركه هست از او عاريت است. إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ ،كه او بى‌نياز و ستوده [٢]است.

وَ لَوْ أَنَّ مٰا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلاٰمٌ ،مفسّران گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه چون جهودان رسول را-عليه السّلام-پرسيدند از روح،خداى تعالى آيت فرستاد: وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي [٣]-الآية،چون رسول -عليه السّلام-به مدينه آمد احبار جهودان بيامدند و گفتند:يا محمّد!تو مى‌گوى: وَ مٰا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاّٰ قَلِيلاً ،ما را مى‌خواهى يا قوم خود را؟گفت:همه را.گفتند:

نه در كتاب تو هست كه ما را تورات داده‌اند،و در آنجا همه علمى هست؟رسول -عليه السّلام-گفت:تورات با آن‌كه در او علم بسيار است به اضافت با علم خداى اندك است،و خداى تعالى از آن شما را چيزى داده است كه اگر بر او عمل [٤]كنى منتفع [٥]شوى به آن.گفتند [٦]:نه تو مى‌گوى: وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً [٧]... ،آن را كه حكمت دهند،او را خير بسيار داده باشند،و اين در علم اندك نباشد،خداى تعالى اين آيت فرستاد: وَ لَوْ أَنَّ مٰا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلاٰمٌ ، گفت:اگر هرچه در زمين درخت است قلمها باشد،يعنى قلم كنند، وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ ، ابو عمرو و يعقوب خواندند:«و البحر»به رفع بر ابتدا،و باقى قرّاء به نصب عطفا على موضع«ما»به انّ و مدد كند آن را و زيادت دهد هفت دريا از پس آن.در كلام