بُورِكَ مَنْ[فِي] [١]النّٰارِ، در آنجا آفريد و موسى ازآنجا شنيد [٢].گفت:و اين چنان است كه در تورات [٣]هست:«جاء اللّه من سينا و اشرق من ساعين [٤]و استعلى [١٦٣-ر]من جبال فاران» [٥].

آنگه گفت:تأويل اين حديث آن است كه،مجىء او از سينا بود يعنى به تكليم [٦]موسى-عليه السّلام-و اشراق او از ساعين [٧]بود به بعثت عيسى-عليه السّلام-و استعلاى او از كوه فاران [٨]بود به بعثت مصطفى-عليه السّلام.و فاران [٩]نام مكّه است، و ساعين [١٠]نام آن جاى است كه بعثت عيسى از او بود.

سعيد جبير گفت:آتش بود على ظاهر الكلام،و براى آن آتش گفت كه آتش از حجابهاى خداى يك حجاب است،بيانش حديث ابو موسى روايت كرد از رسول -عليه السّلام-كه او گفت:

حجابه النّار لو كشفها لا حرقت سبحات وجهه كل شىء ادركه بصره. آنگه ابو موسى اين آيت بخواند [١١]: بُورِكَ مَنْ فِي النّٰارِ وَ مَنْ حَوْلَهٰا .

بعضى دگر گفتند:در كلام محذوفى است،و تقدير آن‌كه:بورك من فى النّار قدرته [١٢]و سلطانه و آياته [١٣].و اين تأويل اگرچه در كلام دليلى [١٤]نيست بر اين محذوف چون ادلّۀ عقل دليل كرده است بر آنكه او را تعالى جاى و مكان [١٥]نيست،و او متعالى است،به دليل عقل اين تأويل توان كردن.

بعضى دگر گفتند: بُورِكَ مَنْ فِي النّٰارِ، اى بورك من في طلب النّار،يعنى موسى-عليه السّلام،و مثله قوله [١٦]:فلان ورد الماء،و اگرچه در ميان آب نبود،و منه

[١] .اساس:ندارد،به قياس با نسخه آط،از قرآن مجيد افزوده شد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها+كعب.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+ما.

[٤] .مش:ساعير.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:قاران.

[٦] .مش:تكلّم.

[١٠] [٧] .آز،مش:ساعير.

[٩] [٨] .آج،لب،آل:قارون.

[١١] .همۀ نسخه بدلها،برخواند،اساس+و،با توجّه به ضبط ديگر نسخه بدلها تشخيص داده شد.

[١٢] .همۀ نسخه بدلها:بقدرته.

[١٣] .اساس:تأويله،با توجّه به فحواى عبارت و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[١٤] .همۀ نسخه بدلها:دليل.

[١٥] .آط،آب:جايى و مكانى.

[١٦] .آط،آز،مش:قولهم،ديگر نسخه بدلها:ندارد،اين تعبير معمولا پيش از آيات قرآنى به كار مى‌رود.