روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٨ - ترجمه
ازيدكم لكيما تحمدوني
فما لكم و ما لي من خلاق
فبؤسا [١]للوليد و ما اتاه
الى يوم التّغابن و التّلاق [٢]
و حسّان بن ثابت گفت در حادثۀ او با اميرالمؤمنين در عهد رسول،و نزول اين آيت در باب او[و] [٣]معنى آيت:
ليس من كان مؤمنا عرف اللّه
كمن كان فاسقا خوّانا
سوف يجزى الوليد خزيا و نارا
و علىّ لا شك [٤]يجزى الجنانا
فعلىّ يجزى هناك جنانا
و وليد هناك يجزى [٥]هوانا
و اين وليد عقبه در اوّل عهد اميرالمؤمنين على،چون مهاجر و انصار بر او بيعت كردند،او بيعت نكرد و مروان بن الحكم و سعيد بن العاص.اميرالمؤمنين كس فرستاد و ايشان را بخواند و گفت:چرا توقّف مىكنى از [٦]بيعت من،و خاصّ و عامّ و مهاجر و انصار بيعت كردند مرا،و اين بيعتى باشد لازم در گردن حاضر و غايب؟ وليد عقبه گفت:براى آنكه تو ما را [٧]به كينه آوردهاى،امّا كينۀ من با تو از آن است كه پدر مرا به روز بدر بكشتى،و پدر سعيد عاص را همچنين.
و امّا مروان حكم،چون عثمان او را با مدينه آورد،او را عتاب و ملامت كردى.
ما تو را به چند شرط بيعت كنيم:يكى آنكه،ما را بر ديگران مزيّتى باشد در آنچه ما خواهيم.ديگر آنكه چون از تو ترسيم به شام رويم به نزديك [٨]معاويه.سهام [٩]آنكه ،كشندگان عثمان را بكشى.
اميرالمؤمنين -عليه السّلام-جواب داد،گفت:امّا آنچه گفتى تو ما را به كينه آوردى:من نياوردم و [١٠]خداى و رسول و دين حق و شرع و اسلام شما را به كينه آورد.
و امّا آنچه گفتى ما را [١١]مزيّتى [١٢]باشد،هرگز نباشد شما را مزيّتى [١٣]جز آنچه شرع راه
[١] .اساس:فيوما،به قياس با نسخۀ آط،تصحيح شد.
[٢] .اساس:و التّلاقى/و التّلاق.
[٣] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[٤] .اساس:لانك،كه چون معنى محصّلى نداشت با توجّه به ضبط نسخه بدلها تصحيح شد.
[٥] .آط،آب،لب،مش،كا:و وليد تجزى هناك.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:در.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:مرا.
[٨] .آط،آب،لب،مش:بر.
[٩] .آب،مش،كا:سيم.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:مرا.
[١٣] [١٢] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:مزيدى.