روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٩ - ترجمه
سفيان بن عيينه گفت:چون مردمان در مقالات مختلف شوند،بنگرى تا اهل ثغور بر چهاند؟طريقت ايشان گيريد،لقوله: وَ الَّذِينَ جٰاهَدُوا فِينٰا -الآية.
فضيل [١]گفت: جٰاهَدُوا فِينٰا ،آنان كه جهد كنند در طلب علم ما ايشان را توفيق دهيم [٢]تا بر علم خود عمل كنند.
ابو سليمان الدّارانىّ گفت:اين مجاهده آن است كه بر علم خود كار كنند تا ما ايشان را هدايت دهيم به آنچه ندانند.
گفتند:روزى عمر بن عبد العزيز كلمتى چند [٣]گفت و جماعتى علما حاضر بودند.[٢٠٦-ر]يكى از ايشان گفت:اين علم از كجا آمد تو را اى با مروان [٤]؟گفت:
يا هذا!اين قصور ما در علم از قصور ماست در عمل ما،چه اگر ما عمل كردمانى و به آنچه دانيم كار كردمانى [٥]،چندانى علم حاصل شدى ما را كه تنها [٦]به آن قيام نتوانستى نمودن.
عبد اللّه زبير گفت:حكمت مىگويد:هركه مرا طلب كند و نيابد،گو مرا دو جايگاه طلب كن:يكجا آنجا [٧]كه كار كند [٨]بر نكوتر علم كه داند،يا [٩]رها كند بدتر عمل كه مىكند.
عبد اللّه عبّاس گفت:آنان كه مجاهده كنند در طاعت ما،ما ايشان را هدايت كنيم بر بهشت و ثواب.و گفتند:و الّذين جاهدوا بالبيّنات على الايمان لنهدينّهم سبلنا الى الجنان.
ضحّاك گفت:و الّذين جاهدوا بالصّبر على المصائب و النّوائب لنهدينّهم سبل الوصول الى المواهب.
سهل بن عبد اللّه گفت:جاهدوا في اقامة السنّة لنهدينّهم سبل الجنّة.
حسين بن الفضل گفت:در كلام تقديم و تأخيرى هست،و تقدير آنكه:
[١] .آب،آج،لب،آز،مش:فضل.
[٢] .آج،لب:هدايت دهيم.
[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:حسنه.
[٤] .آب،آز:ابا مروان،كا:يا بن مروان.
[٥] .آب،آج،لب،آز،مش:چه اگر ما عمل كردمانى به آنچه دانيم و كار كرديمى.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:تنهاى ما.
[٧] .آب،آز،مش:يكى آن،كا:يكى آنجا.
[٨] .اساس:كنند،به قياس با نسخۀ آط تصحيح شد.
[٩] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا،مش:تا.