روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٦ - ترجمه
نيز بفرستاديم ابراهيم را.و نصب او شايد تا بر فعلى مقدّر بود،و هو اذكر [١]،ابراهيم.
إِذْ قٰالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوهُ ،و ياد كن ابراهيم را چون گفت قومش را كه:
خداى را پرستى،و از او بترسى،و از معاصى او اجتناب كنى. ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ،چه اين به باشد شما را اگر دانى.
إِنَّمٰا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ أَوْثٰاناً وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً ،شما بدون او [٢]بتان جماد را مىپرستى [٣]و دروغ فرومىبافى [٤]بر او و آنچه [٥]مىگويى اينان انباز آن خدايند در عبادت.
مجاهد گفت:معنى وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً ،آن است كه به دست خود بتان مىتراشى به دروغ،و ايشان را نام خداى مىنهيد [٦]،نظيره قوله: أَ تَعْبُدُونَ مٰا تَنْحِتُونَ [٧].
إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ لاٰ يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقاً ،آنان را كه شما مىپرستى ايشان را بدون خداى،ايشان مالك روزى شما نهاند [٨]،و از روزى شما به دست ايشان هيچ نيست،و ايشان قادر[نها] [٩]ند بر آنكه شما را روزى دهند. فَابْتَغُوا عِنْدَ اللّٰهِ الرِّزْقَ ،روزى از نزديك خداى طلب كنى. وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْكُرُوا لَهُ ،و او را پرستى و شكر او كنى بر نعمتهايى كه با شما كرد. إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ،چه شما را مرجع و معاد با اوست.
وَ إِنْ تُكَذِّبُوا [١٠] ،و اگر اين كافران تو را به دروغ داشتند [١١]، فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ،بهدرستى كه امّتان ديگر رسولان [١٢]خود را به دروغ داشتند پيش از شما،يعنى كافران ايشان. وَ مٰا عَلَى الرَّسُولِ ،و [١٣]بر تو و [١٤]هيچ پيغامبرى هيچ نيست مگر بلاغى و
[١] .اساس:اذكره،با توجّه به آب تصحيح شد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:خدا.
[٣] .مش:مىپرستيديد.
[٤] .آط:فرامىبافى،آب،آج،لب،آز،مش:فرامىبافيد،كا:مىسازيد.
[٥] .آط،آا:به آنچه،آب،آز،مش:با آنچه.
[٦] .آط:مىنهى/مىنهيد،كا+به دروغ.
[٧] .سورۀ صافّات(٣٧)آيۀ ٩٥.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:نيستند.
[٩] .اساس:ندارد،از آط افزوده شد.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:يكذّبوا.
[١١] .كا:دروغزن،ديگر نسخه بدلها:به دروغ دارند.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:پيش از ايشان امتان بودند كه پيغامبران.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها+نه.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها+نه بر ايشان و نه.