وَ لٰكِنّٰا أَنْشَأْنٰا قُرُوناً ،و لكن ما بيافريديم گروهانى [١]را. فَتَطٰاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ ، عمر بر ايشان دراز شد،عهد ما فراموش كردند و امر ما ترك كردند،نظيره قوله: فَطٰالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ [٢].

وَ مٰا كُنْتَ ثٰاوِياً فِي أَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِنٰا ،و تو مقيم نبودى در ميان اهل مدين،و آيات ما بر ايشان مى‌خواندى [٣]. وَ لٰكِنّٰا كُنّٰا مُرْسِلِينَ ،و لكن ما فرستاديم تو را به پيغامبرى،و كتابى بر تو فروفرستاديم كه اين قصّه‌ها در آنجا شرح داديم بر تو،تا [٤]بر ايشان حكايت كنى،و اگر نه آنستى تو از كجا دانستى آنچه آنجا رفت.

وَ مٰا كُنْتَ بِجٰانِبِ الطُّورِ إِذْ نٰادَيْنٰا ،و اى محمّد تو به جانب كوه طور نبودى چون ما ندا كرديم موسى را كه اى موسى كتاب بستان به قوّت.

وهب منبّه گفت،موسى-عليه السّلام-در مناجات گفت:الهى محمّد را به من نماى،خداى تعالى گفت:تو او را در نيابى،اگر خواهى تا امّت او را ندا كنم تا تو آواز ايشان بشنوى؟گفت:بلى يا ربّ،خداى تعالى ندا كرد،گفت:يا امّة احمد [٥].

از اصلاب پدران آواز دادند:لبيك و سعديك،و اين قول آنان [٦]باشد كه«ذرّ» گويند،و آن درست نيست.

عمرو بن جرير گفت در اين آيت كه:اين [٧]ندا آن بود كه[١٨٥-پ]خداى تعالى گفت:يا امّة احمد [٨]،من شما را اجابت كردم پيش ازآن‌كه [دعا كردى،و بدادم شما را پيش ازآن‌كه ] [٩]بخواستى.

سهل بن السّاعدىّ روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-كه او گفت در

[١] .همۀ نسخه بدلها:گروهى.

[٢] .سورۀ حديد(٥٧)آيۀ ١٦.

[٣] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:مدين ايشان و ما بر ايشان مى‌خوانديم،چاپ شعرانى(٤٦٤/٨):مدين كه آيات ما را بر ايشان بخوانى.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+تو.

[٥] .آب،آز،آل:محمّد.

[٦] .آج،لب:آن.

[٧] .آج،لب،آل+آيت.

[٨] .آب،آز:محمّد.

[٩] .اساس:ندارد،به قياس با نسخه آط،و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.