روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١١ - ترجمه

اللّه الا بعدا ،گفت:هركه نهى نكند او را نماز او از فحشاء و منكر،آن نماز او را از خداى جز دورى نيفزايد.

عبد اللّه مسعود گفت:در نماز منتهى و مزد جرى است از معاصى،و در خبرى ديگر از رسول-عليه السّلام-آمد كه او گفت:نماز نباشد آن را كه طاعت نماز ندارد.

و طاعت نماز آن بود كه از فحشاء و منكر بازايستد.

جابر روايت كرد كه،يك روز رسول را گفتند [١]:يا رسول اللّه!فلان كس به روز نماز مى‌كند و به شب دزدى،گفت نماز او او را منع كند.

انس مالك روايت كرد كه،رسول را گفتند:يا رسول اللّه!فلان كس پنج نماز با تو جماعت مى‌كند،و لكن هيچ معصيت رها نمى‌كند كه ارتكاب نمى‌كند.گفت:

نماز او را منع كند،بس [٢]روز بر نيامد كه توبه كرد از معاصى.

بعضى اهل معانى گفتند:معنى خبر مطلق است [٣]،معنى آن است كه بايد كه نماز او را منع كند از فحشاء و منكر،چنان كه گفت: وَ مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً [٤]... ،اى ينبغي ان يكون آمنا.

وَ لَذِكْرُ اللّٰهِ أَكْبَرُ ،خلاف كردند در معنى اين لفظ.بعضى مفسّران گفتند:معنى آن است كه ذكر اللّه لنا اكبر من ذكرنا له،ذكر خداى تعالى ما را مهم‌تر و بهتر است از ذكر ما او را،چه ذكر او ما را تفضيل و تشريف باشد،و ذكر ما او را تعبّد و تذلّل.

دگر آن‌كه:ذكر او ما را [٥]به خير،قطع باشد به رحمت و مغفرت،و ذكر ما او را بر سبيل دعا و تضرّع،قطع نباشد در اجابت.ذكر او ما را علامت قبول باشد،و ذكر ما او را اين وجه ندارد.

عبد اللّه عمر روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه گفت:

ذكر اللّه إيّاكم اكبر من ذكر كم إيّاه.

اهل اشارت گفتند:براى آن چنين آمد كه ذكر او ما را از سر استغناست،و ذكر