احاديث و قصص مثنوى - فروزانفر، بديع الزمان - الصفحة ٧٤ - قارى قرآن كليم من بود / هست قارى با نبوت مندرج
[گفت احمد ٦ قلب را گوش است و چشم]
١٢٠-
|
«گوش جان و چشم جان جز اين حس است |
گوش عقل و گوش ظن زين مُفلس است |
|
... تعبير گوش جان و چشم جان ناظر است بدين حديث:
رُوىَ عَن النَّبىِّ ٦ انَّهُ قَالَ للْقَلْب اذُنَان وَ عَيْنَان فَاذَا ارَادَ اللَّهُ تَعَالَى بعَبْدٍ خَيْراً فَتَحَ عَيْنَيْه اللَّتَيْن فى قَلْبه.
(روايت كردهاند كه پيغمبر- ص- گفت دل نيز دو گوش و دو چشم دارد و چون خدا خير كسى را بخواهد چشمهاى دلش را باز مىكند.) نوادر الاصول از حكيم ترمذى، طبع استانبول، ص ٥ [ص ٥٤٧ شرح مثنوى]
[ «وا ندارد كارش (خدا) از كار دگر»]
١٢١-
|
«حق محيط جمله آمد اى پسر |
وا ندارد كارش از كار دگر |
|
مصراع اول ناظر است به آيه شريفه: وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطاً. (خدا به همه چيز محيط است.) النّساء آيه ١٢٦ و مصراع دوم ترجمه اين جمله است:
لَا يَشْغُلُهُ شَأْنٌ عَنْ شَأْنٍ
(خدا را هيچ كارى از كار ديگر باز نمىدارد) كه با تفاوت مختصر گفته امير مؤمنان على- ٧- است. (شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، طبع بيروت، ج ٣ ص ٤٠٨) [ص ٥٦١ شرح مثنوى]
[قارى قرآن كليم من بُوَد./ هست قارى با نبوّت مندرج]
١٢٢-
|
«چون كه در قرآن حق بگريختى |
با روان انبيا آميختى |
|
مضمون آن مناسبت دارد با اين حديث: [١]
مَنْ قَرَأ الْقُرْآنَ فَكَانَّمَا شَافَهَنى وَ شَافَهْتُهُ[١].
كنوز الحقائق، ص ١٣٢ [ص ١٧ احاديث مثنوى]
مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَكَأَنَّمَا أُدْرجَت النُّبُوَّةُ بَيْنَ جَنْبَيْه وَ لَكنَّهُ لَا يُوحَى إلَيْه.
(هر كه ختم قرآن كند گويى كه پيمبرى در درون او مندرج شده با اين تفاوت كه بدو وحى نمىرسد.) احياء العلوم، طبع مصر، ج ١، ص ١٩٥ «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ ... (كسى كه قرآن تلاوت كند)» آمده است. [ص ٥٨٦ شرح مثنوى]
______________________________ [١]
عَنْ أَبي عَبْد اللَّه ٧ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّه ٦ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فَكَأَنَّمَا أُدْرجَت النُّبُوَّةُ بَيْنَ جَنْبَيْه وَ لَكنَّهُ لَا يُوحَى إلَيْه.
(هر كه ختم قرآن كند گويى كه پيمبرى در درون او مندرج شده با اين تفاوت كه بدو وحى نمىرسد.) كافى ج ٢ ص ٦٠٤ باب فضل حامل القرآن.
و در وسائلالشيعة ج ٦ ص ١٩١ باب ١١- باب استحباب كثرة قراءة القرآن ح ٧٧٠٤ احياء العلوم، طبع مصر، ج ١، ص ١٩٥ «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ ... (كسى كه قرآن تلاوت كند)» آمده است.
[١] - كسى كه قرآن تلاوت كند مانند آن است كه با من به گفت و شنود پرداخته است.