مَثَلي وَ مَثَلُكُم كَمَثَل رَجُلٍ اوقَدَ نَاراً فَجَعَلَ الجَنَادبُ وَ الفَرَاشُ يَقَعنَ فيهَا وَ هُوَ يَذُبُّهُنَّ عَنهَا وَ انَا آخذٌ بحُجَزكُم عَن النّار وَ انتُم تَفَلَّتُونَ من يَدي‌[١].

مسلم، ج ٧، ص ٦٣- ٦٤، مسند احمد، ج ١، ص ٤٢٤ و ج ٢، ص ٢٤٤، ٣١٢ به صور مختلف و ربيع الابرار، باب الدين، جامع صغير، ج ٢، ص ١٥٤.

إنَّكُم تَتَهَافَتُونَ عَلَى النَّار تَهَافَتَ الفرَاش وَ أَنَا آخذٌ بحُجَزكُم‌[٢].

[١] احياء العلوم، ج ٤، ص ٧٨ [ص ٦٦ احاديث مثنوى‌]

[ «حكمت قرآن چو ضاله مؤمن است»]

٣٥٧-

«حكمت قرآن چو ضاله مؤمن است‌		هر كسى در ضاله خود موقن است‌

مستند آن در ذيل شماره (٣٠٩) ملاحظه نماييد. [٢] [ص ٦٦ احاديث مثنوى‌]

[هر كه مؤمن شد كياست زان اوست‌]

٣٥٨-

«مؤمن كيّس مميّز كو كه تا		باز داند حيزكان را از فتى‌

اشاره بدين حديث است:

المُؤمنُ كَيِّسٌ فَطنٌ حَذرٌ[٣].

[٣] جامع صغير، ج ٢، ص ١٨٤، كنوز الحقائق، ص ١٣٦ مجموعه امثال [ص ٦٧ احاديث مثنوى‌]

______________________________ [١] مجموعه ورام ج ١ ص ٢٢٧

[٢] اشاره است به حديث:

الْحكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤْمن فَحَيْثُمَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ضَالَّتَهُ فَلْيَأْخُذْهَا

كافى ج ٨ ص ١٦٧.

حكمت، گم شده مؤمن است پس هر وقت هر يك از شما گم شده خود را يافت آن را بستاند.

الْحكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤْمن فَحَيْثُ وَجَدَهَا فَهُوَ احَقُّ بها (١).

كه در جامع صغير، ج ٢، ص ٩٧ و با حذف ذيل روايت در كنوز الحقائق، ص ٥٨ جزء احاديث نبوى و در نهج البلاغه ص ٤٨١ ح ٨٠ بدين صورت آمده است:

الْحكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤْمن فَخُذ الْحكْمَةَ وَ لَوْ منْ اهْل النِّفَاق (٢).

نهج البلاغه ص ٤٨١ و شرح نهج البلاغه، ج ١٨، ص ٢٢٩ و خصائص الأئمة ص ٩٤ [ص ٥٦ احاديث مثنوى‌] به امير مؤمنان على- ٧- منسوب است.

(١) حكمت، گم شده مؤمن است و اولويّت براى تملك آن- هر جا كه پيدا شود- با اوست.

(٢) حكمت گم شده مؤمن است. آن را هر چند نزد منافقان باشد به دست آورد.

[٣] بحار الأنوار ج ٦٤ ص ٣٠٧ و دعوات راوندى ص ٣٩

[١] - مَثَل من و شما همچو مردى است كه آتشى برافروخته است آنگاه ملخها و پروانه‌ها خود را در آن آتش پرتاب مى‌كنند و او در صدد نجات و دفاع از آنان است. من نيز در صدد نجات و پناه دادن شما از آتش جهنم هستم. اما شما از دست من بيرون مى‌پريد و خود را همچنان در آتش مى‌افكنيد.

[٢] - شما همچون پروانه‌ها خود را به درون آتش مى‌اندازيد ولى من مى‌كوشم شما را( از سوخته شدن) نگه دارم.

[٣] - مؤمن داراى كياست، زيركى و احتياط است.