احاديث و قصص مثنوى - فروزانفر، بديع الزمان - الصفحة ٣٤٤ - انبيا را بيشتر باشد بلا
[حق براى صالحان چشم است و گوش]
٥٥٦-
|
«چشم او من باشم و دست و دلش |
تا رهد از مُدبريها مُقبلش |
|
مقتبس است از مضمون حديثى كه در ذيل شماره (١٤٨) گذشت.
[ص ١٠٦ احاديث مثنوى]
[انبيا را بيشتر باشد بلا]
٥٥٧-
|
«ز اين سبب بر انبيا رنج و شكست |
از همه خلق جهان افزونتر است |
|
مستفاد است از مضمون اين روايت:
اشَدُّ النَّاس بَلَاءً الَانبيَاءُ ثُمَّ الصَّالحُونَ ثُمَّ الامثَلُ فَالامثَلُ[١].
جامع صغير، ج ١، ص ٤١، كنوز الحقائق، ص ١٣
عَنْ مُصَعَّب بن سَعدٍ عَن أَبيه قَالَ قُلتُ يَا رَسُولَ اللَّه أَىُّ النَّاس اشَدُّ بَلَاءً قَالَ الَانبيَاءُ ثُمَّ الصَّالحُونَ ثُمَّ الامثَلُ فَالامثَلُ منَ النَّاس يُبتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسب دينه فَان كَانَ فى دينه صَلَابَةٌ زيدَ فى بَلَائه وَ إن كَانَ في دينه رقَّةٌ خُفِّفَ عَنهُ وَ مَا يَزَالُ البَلَاءُ بالعَبد حَتَّى يَمشى عَلَى ظَهر الارض لَيسَ عَلَيه خَطيئَةٌ[٢].
مسند احمد، ج ١، ص ١٧٢، ١٧٤، ١٨٠، ١٨٥، حلية الاولياء، ج ١، ص ٣٦٨، جامع صغير، ج ١، ص ٤١ با وجوه مختلف.
اشَدُّ النَّاس بَلَاءً الانبيَاءُ ثُمَّ الصَّالحُونَ لَقَد كَانَ احَدُهُم يُبتَلَى بالفَقر حَتَّى مَا يَجدُ الَّا العَبَاءَةَ يَجوُبُها فَيَلبسُهَا وَ يُبتَلَى بالقُمَّل حَتَّى يَقتُلَهُ وَ لأَحَدهم كَانَ اشَدُّ فَرَحاً بالبَلَاء من احَدكُم بالعَطاء[٣].
جامع صغير، ج ١، ص ٤١، حلية الاولياء، ج ١، ص ٣٧٠ با مختصر اختلاف.
عَن مُصَعَّب بن سَعدٍ عَن ابيه قَالَ سُئلَ النَّبيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيه وَ آله وَ سَلَّمَ) اىُّ النَّاس اشَدُّ بَلَاءً قَالَ الانبيَاءُ ثُمَّ الَامثَلُ فَالامثَلُ فَاذَا كَانَ الرَّجُلُ صُلبَ الدِّين يُبتَلَى الرَّجُلُ عَلَى قَدر دينه فَمَن ثَخُنَ دينُهُ ثَخُنَ بَلَاؤُهُ وَ مَن ضَعُفَ دينُهُ ضَعُفَ بَلَاؤُهُ[٤].
مستدرك حاكم، ج ١، ص ٤١
اشَّدُّ النَّاس في الدُّنيَا بَلَاءً نَبيٌّ أَو صَفىٌ[٥].
جامع صغير، ج ١، ص ٤١ [ص ١٠٦ احاديث مثنوى]
[١] - انبيا بيش از ديگران به بلا گرفتار مىشوند. سپس صالحان و همين طور به تناسب افراد( از شدت بلا كاسته مىشود.)
[٢] - مصعّب بن سعد از پدرش نقل كرده است كه از رسول خدا٦ پرسيد چه كسانى به بلاى سختتر مبتلا مىشوند؟ آن حضرت فرمود: انبيا سپس صالحان و همين طور به تناسب افراد( از شدّتش كاسته مىشود.) هر كس بر حسب پاى بنديش به دين گرفتار بلا مىشود اگر اين پاىبندى شديد باشد بلايش نيز شدّت مىيابد و اگر ضعيف باشد بلا هم سبك مىشود. البته گرفتارى به بلا در هر حال براى انسان خواهد بود تا زمانى كه گناهانش ريخته شود و سبك بار روى زمين قدم بردارد.
[٣] - انبيا بيش از ديگران به بلا گرفتار مىشوند آنگاه صالحان. يكى آنچنان به فقر مبتلا مىشود كه تنها لباسش را كه يك عبا است پاره مىكند و خود را با آن مىپوشاند و در ابتلاى به شپش كشته مىشود و ديگرى بلايش از نوع عطا و نعمتها است و بيش از همه شما به رفاه مىرسد.
[٤] - مصعّب بن سعد از پدرش نقل كرده است كه از پيامبر خدا٦ سؤال شد چه كسانى از مردم به بلاى سختترى گرفتار مىشوند؟ فرمود انبيا سپس ديگران( كه به تناسب افراد از سختى بلا كاسته مىشود.) اگر كسى در ديندارى استوار بود متناسب با آن مبتلا مىگردد. كسى كه ديندارتر است بلايش سختتر است. و آن كس كه در ديندارى ضعيف است بلايش هم سبكتر است.
[٥] - چه پيامبر و چه صفىّ( برگزيده خدا) بيش از ديگران گرفتار بلاى سخت هستند.