... در مجموعه امثال از محمد بن محمود، مكتوب روز شنبه ٢٧ رجب سال ٥٧٥ متعلق به جناب آقاى جلال همايى بدين صورت است: إذَا نَزَلَ الْقَضَا ضَاقَ الْفَضَا[٢] و در مجمع الامثال ميدانى چنين است: إذا حَانَ الْقَضَا ضَاق الْفَضَا[٣].

[ص ٧٩ و ٨٠ شرح مثنوى‌]

[آفتاب آمد دليل آفتاب‌]

١٦-

«آفتاب آمد دليل آفتاب‌		گر دليلت بايد از وى رو متاب‌

ظاهراً مقتبس است از مضمون روايات ذيل:

قَالَ أَميرُ الْمُؤْمنينَ عَلَيْه السَّلَامُ: اعْرفُوا اللَّهَ باللَّه وَ الرَّسُولَ بالرِّسَالَة وَ أُولي الْأَمْر بالْمَعْرُوف وَ الْعَدْل وَ الْإحْسَان [٣][٤]

وَ سُئلَ اميرُ الْمُؤمنينَ عَلَيْه السَّلَامُ بمَ عَرَفْتَ رَبَّكَ فَقَالَ بمَا عَرَّفَني نَفْسَهُ‌[٥].

كافى جلد ١ صفحه ٤١ [٤].

______________________________ [١] شرح‌نهج‌البلاغة جلد ٢٠ صفحه ٣٠٧ حكمت ٥١٤.

[٢].

منْ كَلام أَبي جَعْفَرٍ مُحَمَّد بْن عَليٍّ الْجَوَاد عَلَيْه‌السَّلامُ قَالَ: إذَا نَزَلَ الْقَضَاءُ ضَاقَ الْفَضَاءُ.

(١) أعلام الدين صفحه ٣٠٩ (١) امام جواد ٧ مى‌فرمايد: وقتى كه سرنوشت فرا رسد عرصه، تنگ گردد.

[٣]

عَنْ أَبي عَبْد اللَّه عَلَيْه السَّلَامُ قَالَ: قَالَ أَميرُ الْمُؤْمنينَ عَلَيْه السَّلَامُ: اعْرفُوا اللَّهَ باللَّه وَ الرَّسُولَ بالرِّسَالَة وَ أُولي الْأَمْر بالْأَمْر بالْمَعْرُوف وَ الْعَدْل وَ الْإحْسَان (١).

كافى جلد ١ صفحه ٨٥ (١) امير مؤمنان على ٧ فرمود: خدا را به خدا و رسول را به رسالت و اولواالامر (زمامداران حكومت اسلامى) را به نيكوكارى، عدالت و احسان آنان بشناسيد.

[٤] كافى جلد ١ صفحه ٨٥ باب أنه لا يعرف إلا به‌

[١] - صبر كليد گشايش كارهاست.

[٢] - وقتى كه سرنوشت فرا رسد عرصه، تنگ مى‌شود( و جز تسليم چاره‌اى نيست.)

[٣] - لحظه‌اى كه سرنوشت آيد عرصه، تنگ مى‌شود( و جز تسليم چاره‌اى نيست.)

[٤] - امير مؤمنان على( ٧) فرمود: خدا را به خدا و رسول را به رسالت و اولواالامر( زمامداران حكومت اسلامى) را به نيكوكارى، عدالت و احسان آنان بشناسيد

[٥] - نيز از آن حضرت( ٧) سؤال كردند پروردگارت را به چه چيز شناختى؟ فرمود: آنچنان كه او خود را به من شناساند.