احاديث و قصص مثنوى - فروزانفر، بديع الزمان - الصفحة ١٠٦ - چهره احمد
[افتخار مصطفى ٦ بر فقر بود]
١٧٧-
|
«فقرُ فخرى از گزاف است و مجاز |
نى هزاران عزّ پنهان است و ناز |
|
اشاره است به حديث:
الْفَقْرُ فَخْري
است كه هم اكنون (١٧٤) مستند آن مذكور افتاد. [١] [ص ٢٣ احاديث مثنوى]
[قصّه مرد و درخت و كيد زن]
١٧٨-
|
«از سر امرود بن يعنى چنان |
زان فرود آ تا نماند اين گمان |
|
اشاره است به قصهاى كه در دفتر چهارم [- مثنوى مولوى ابيات ٤/ ٣٥٤٤ به بعد] به تفصيل آمده است.
[ص ٢٧ قصص مثنوى]
[چهره احمد ٦ گواه صدق اوست/ قصّه سقراط و آن گستاخ زن]
١٧٩-
|
«... حاضران گفتند اين صدر الورى |
راست گو گفتى دو ضد گو را چرا |
|
|
گفت من آيينهام مصقول دست |
ترك و هندو در من آن بيند كه هست |
|
اين حكايت را به تفصيلى كه مولانا نقل مىكند تا كنون در هيچ مأخذ نيافتهام.
ابو جهل نمونه انكار و مخالفت با پيغمبر ٦ و ابوبكر نمودار تصديق و اقرار است اولين با ديدن شواهد نبوت و معجزات ايمان نياورد و بر انكار و ستيزه گرى افزود. و دومين، معجزه نخواست و ايمان آورد.
|
آن ابو جهل از پيمبر معجزى |
خواست همچون كينه در تركى غزى |
|
|
ليك آن صدّيق حق معجز نخواست |
گفت اين رو خود نگويد جز كه راست |
|
مثنوى، ج ٤، ب ٣٥٠ و ٣٥١ نيز مراجعه شود به احاديث مثنوى، انتشارات دانشگاه تهران، ص ٢٧ [رديف ١٩٤] محمّد غزّالى در توصيف حضرت رسول اكرم ٦ مىگويد:
كَانَتْ شَمَائلُهُ وَ احْوَالُهُ شَوَاهدَ قَاطعَةً بصدْقه حَتَّى انَّ الْعَرَبىَّ القُحَّ كَانَ يَرَاهُ فَيَقُولُ مَا هَذَا وَجْهَ كَذَّابٍ
. (شمايل و احوال وى بر صدق ادّعايش گواهان قاطع بودند. چنانكه يك تن عرب خالص شهر
______________________________ [١]
الْفَقْرُ فَخْري وَ به أَفْتَخرُ عَلَى سَائر الْأَنْبيَاء وَ الْمُرْسَلينَ.
فقر مايه مباهات من است و به آن افتخار مىكنم بر ديگر پيامبران و رسولان.
در كتاب مستدركالوسائل ج ١١ ص ١٧٣ باب ٤- باب استحباب ملازمة الصفات الحميدة ١٢٦٧٢- ٨- اين حديث شريف را به صورت كامل آورده است: عَوَالي اللآَّلي،
عَن النَّبيِّ ٦ قَالَ الشَّريعَةُ أَقْوَالي وَ الطَّريقَةُ أَقْوَالي وَ الْحَقيقَةُ أَحْوَالي وَ الْمَعْرفَةُ رَأْسُ مَالي وَ الْعَقْلُ أَصْلُ ديني وَ الْحُبُّ أَسَاسي وَ الشَّوْقُ مَرْكَبي وَ الْخَوْفُ رَفيقي وَ الْعلْمُ سلَاحي وَ الْحلْمُ صَاحبي وَ التَّوَكُّلُ زَادي وَ الْقَنَاعَةُ كَنْزي وَ الصِّدْقُ مَنْزلي وَ الْيَقينُ مَأْوَايَ وَ الْفَقْرُ فَخْري وَ به أَفْتَخرُ عَلَى سَائر الْأَنْبيَاء وَ الْمُرْسَلينَ.
كه صوفيه بدان در كتب خود استناد كردهاند و در سفينة البحار، طبع نجف، ج ٢ ص ٣٧٨ جزو احاديث نبوى ذكر شده و مؤلف اللؤلؤ المرصوع (ص ٥٥) به نقل از ابن تيميه آن را از موضوعات مىشمارد. [نيز مراجعه شود به شماره ٤٨٧]