رجوع كنيد به: [١] قصص الانبياء ثعلبى، ص ١٩٧- ١٩٤ و تفسير ابو الفتوح، (روض الجنان و روح الجنان) ج ١، ص ١٤١- ١٣٨ و در چاپ كنگره ج ٢ ص ١. [ص ١١٢ قصص مثنوى‌]

[شد خدا بهر رسولش ميزبان‌]

٤٦٥-

«بلكه رزقى از خداوند بهشت‌		بى‌صُداع باغبان بى‌رنج كشت‌

مبتنى است بر مضمون روايت:

ابيتُ يُطْعمُنى رَبِّى وَ يَسْقيْنى.

كه در ذيل شماره (٢٣٨) سند وجوه آن را ذكر نموديم. [٢] [ص ٨٨ احاديث مثنوى‌]

[احمقان را نيست داروى علاج‌]

٤٦٦-

«عيسى مريم به كوهى مى‌گريخت‌		شير گويى خون او مى‌خواست ريخت‌

مأخذ آن روايات ذيل است: [٣]

رُوىَ انَّ عيسَى عَلَيه الصَّلَاة وَ السَّلَامُ اتىَ باحمَقَ ليُداويه فَقَالَ اعيَانى مُدَاوَاةُ الاحمَق وَ لَم يُعينى مُدَاوَاةُ الاكمَه وَ الابرَص‌[١].

محاضرات راغب، جلد ١، صفحه ٧ و اين مطلب را غزالى در كتابى موسوم به كتاب يذكر فيه حماقة اهل الاباحة، چاپ اروپا صفحه ١ بدين گونه آورده است:

و از عيسى- صلوات الله عليه- نقل كرده‌اند كه از معالجه اكمه و ابرص بلكه از زنده كردن مرده عاجز نيامدم و از معالجه احمق عاجز آمدم.

و زمخشرى در ربيع الابرار اين مطلب را بدين صورت نقل مى‌كند:

[قَالَ‌] عيسَى (ع) عَالَجتُ الاكمَهَ وَ الابرَصَ فَأَبرَأتُهُمَا وَ عَالَجتُ الاحمَقَ فَاعيَانى.

لكُلِّ دَاءٍ دَوَاءٌ يُستَطيبُ به‌		الَّا الحمَاقَةَ اعيَت مَن يُدَاويَها[٢].

ربيع الابرار، باب الجنون و الحمق و مولانا در تنظيم اين حكايت استفاده كرده است از مضمونى كه در مقالات شمس‌

______________________________ [١] بحار الأنوار ج ١٣ ص ٢٥٩ باب ٩ قصة ذبح البقرة و تفسير على بن ابراهيم ج ١ ص ٤٩ باب قصة البقرة

[٢] اشاره بدين حديث است:

نَهَى رَسُولُ اللَّه صَلّى اللَّهُ عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ عَن الْوصَال فَقَالَ رَجُلٌ منَ الْمُسْلمينَ فَانَّكَ يَا رَسُولَ اللَّه تُوَاصلُ قَالَ رَسُولُ اللَّه صَلَّى اللَّهُ عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ وَ ايُّكُمْ مثْلى، انِّي ابيتُ يُطْعمُنى رَبِّى وَ يَسْقيْنى (١).

در كتاب مناقب آل أبي طالب ج ١ ص ٢١٤ چنين آمده است: قَالَ صَلّى اللَّهُ عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ: إنِّي لَسْتُ كَأَحَدكُمْ إنِّي أَبيتُ عنْدَ رَبِّي يُطْعمُني وَ يَسْقيْني و در عوالي اللآلي ج ٢ ص ٢٣٣ باب الصوم، و بخارى، ج ٤، ص ١١٨، مسلم، ج ٣، ص ١٣٣- ١٣٤ بوجوه متعدّد- مسند احمد، ج ٢، ص ٢١، ٢٣، ١٠٢، ٢٣١، ٢٣٧، ٢٤٤، ٢٥٣، ٢٥٧، ٣١٥، شرح تعرّف، ج ١، ص ٣٠، جامع صغير، ج ١، ص ١١٥.

[ص ٣٦ احاديث مثنوى‌] (١) رسول خدا ٦ ديگران را از روزه وصال (روزه امروز را بدون افطار به روز بعد متّصل كردن) منع مى‌كرد. يكى از مسلمانان گفت اى رسول خدا پس چرا شما اين كار را مى‌كنيد؟ فرمود: كدامتان مثل من مى‌شويد؟ من شب را به صبح مى‌آورم در حالى كه پروردگارم مرا اطعام مى‌كند و مى‌نوشاند.

[٣] مأخذ آن روايات ذيل است:

قَالَ أَبُو عَبْد اللَّه ٧: مَنْ أُعْجبَ بنَفْسه هَلَكَ وَ مَنْ أُعْجبَ برَأْيه هَلَكَ وَ إنَّ عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ ٧ قَالَ دَاوَيْتُ الْمَرْضَى فَشَفَيْتُهُمْ بإذْن اللَّه وَ أَبْرَأْتُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ بإذْن اللَّه وَ عَالَجْتُ الْمَوْتَى فَأَحْيَيْتُهُمْ بإذْن اللَّه وَ عَالَجْتُ الْأَحْمَقَ فَلَمْ أَقْدرْ عَلَى إصْلَاحه فَقيلَ يَا رُوحَ اللَّه وَ مَا الْأَحْمَقُ قَالَ الْمُعْجَبُ برَأْيه وَ نَفْسه الَّذي يَرَى الْفَضْلَ كُلَّهُ لَهُ لَا عَلَيْه وَ يُوجبُ الْحَقَّ كُلَّهُ لنَفْسه وَ لَا يُوجبُ عَلَيْهَا حَقّاً فَذَاكَ الْأَحْمَقُ الَّذي لَا حيلَةَ في مُدَاوَاته.

مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج ١، ص: ١٣٨ و اختصاص شيخ مفيد ص ٢٢١ و قصص الأنبياء جزائرى ج ١ ص ٤١٧.

امام صادق ٧ مى‌فرمايد: هر كس خودپسند باشد هلاك مى‌گردد و هر كس خودرأى باشد هلاك مى‌گردد.

براستى عيسى پسر مريم گفته است: به مداواى احمق پرداختم اما بر اصلاح و معالجه‌اش عاجز گشتم.

پرسيدند: اى روح الله، احمق كيست؟

فرمود: كسى كه خود رأى و خود پسند است كه همه خوبى‌ها را به نفع، نه بر عليه خويش پندارد. و خود را حق به جانب مى‌داند و هيچگاه حق را عليه خود نمى‌پندارد. و اين همان احمقيست كه به هيچ وجه معالجه نمى‌گردد.

مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج ١، ص: ١٣٨ و اختصاص شيخ مفيد ص ٢٢١ و قصص الأنبياء جزائرى ج ١ ص ٤١٧.

امام صادق ٧ مى‌فرمايد: هر كس خودپسند باشد هلاك مى‌گردد و هر كس خودرأى باشد هلاك مى‌گردد.

براستى عيسى پسر مريم گفته است: به مداواى احمق پرداختم اما بر اصلاح و معالجه‌اش عاجز گشتم.

پرسيدند: اى روح الله، احمق كيست؟

[١] - روايت كرده‌اند كه وقتى احمقى را جهت معالجه حماقتش، نزد حضرت عيسى( ع) آوردند. آن حضرت فرمود درمان نابينا و پيس براى من ممكن و عملى است اما از درمان احمق عاجزم.

[٢] - عيسى( ع) فرمود من نابينا و پيس را درمان كرده و سلامتى را به آنان باز گردانده‌ام ولى از درمان احمق عاجز هستم.

براى هر دردى دوايى است كه نتيجه بخش و مفيد واقع مى‌شود. فقط درد حماقت است كه پزشك معالج را از درمان عاجز مى‌سازد.