عَجَباً لسَعْدٍ وَ ابْن عُمَرَ يَزْعَمَان أَنِّى أُحَاربُ عَلَى الدُّنْيَا أَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّه صَلّى اللَّهُ عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ يُحَاربُ عَلَى الدُّنْيَا فَإنْ كَانَ رَسُولُ اللَّه صَلّى اللَّهُ عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ حَارَبَ لتَكْسير الْأَصْنَام وَ عبَادَة الرَّحْمان فَإنَّمَا حَارَبْتُ لدَفْع الضَّلَال وَ النَّهْي عَن الْفَحْشَاء وَ الْفَسَاد أَ فَمثْلي يُظَنُّ بحُبِّ الدُّنْيَا وَ اللَّه لَوْ تَمَثَّلَتْ لي بَشَراً سَويّاً لَضَربْتُهَا بالسَّيْف‌[١].

شرح نهج البلاغه، ج ٢٠، ص ٣٢٨ [ص ٣٩ احاديث مثنوى‌]

[جاى گنج، احمد ٦ فقيرى را گزيد]

٢٤٨-

«جهد پيغمبر به فتح مكّه هم‌		كى بود در حُب دنيا مُتَّهم‌
آن كه او از مخزن هفت آسمان‌		چشم و دل بر بست روز امتحان‌

مأخذ آن روايتى است كه به اجمال در صحيح مسلم، ج ٧ ص ١٠٨ نقل شده: [١]

عَنْ ابى سَعيدٍ انَّ رَسُولَ صَلَّى اللَّه عَلَيْه وَ آله وَ سَلَّمَ جَلَسَ عَلَى الْمنْبَر فَقَالَ عَبْدٌ خَيَّرَهُ اللَّهُ بَيْنَ انْ يُعْطيَهُ زَهْرَةَ الدُّنْيَا وَ بَيْنَ مَا عنْدَهُ فَاخْتَارَ مَا عنْدَهُ‌[٢].

و تفصيل اين روايت در احياء العلوم، جلد اوّل، ص ١٧١ و جلد ٣، ص ٢٣٧ و جلد چهارم، ص ١٤٠ و ص ١٥٩ و حلية الاولياء، جلد ٣، ص ٢٥٦ و جلد ٤، ص ٣٣١ و دلائل النّبوّة، ص ٢١٥ و فتوحات مكّى، جلد ٤، ص ٦٨٦ و تفسير ابو الفتوح، جلد چهارم، ص ٦٧ نقل شده و ما آن را از مأخذ اخير نقل مى‌كنيم.

جرير گفت از ضحّاك از عبد الله عباس كه چون مشركان رسول را- ٧- طعن زدند به درويشى و ابتذال. و گفتند مَا لهَذَا الرَّسُول يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَ يَمْشى فى الْاسْوَاق. رسول- ٧- دل تنگ شد. جبرئيل آمد و گفت يا رسول الله، ربّ العزّه تو را سلام مى‌كند و مى‌گويد وَ مَا ارْسَلْنَا قَبْلَكَ منَ الْمُرْسَلينَ الَّا انَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَ يَمْشُونُ فى الْاسْوَاق‌

______________________________ [١] مأخذ آن روايتى است كه ابن عباس در حديث معراج نقل كرده است:

وَ هَبَطَ مَعَ جَبْرَئيلَ مَلَكٌ لَمْ يَطَأ الْأَرْضَ قَطُّ مَعَهُ مَفَاتيحُ خَزَائن الْأَرْض فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إنَّ رَبَّكَ يُقْرئُكَ السَّلامَ وَ يَقُولُ: هَذه مَفَاتيحُ الْأَرْض فَإنْ شئْتَ فَكُنْ نَبيّاً عَبْداً وَ إنْ شئْتَ فَكُنْ نَبيّاً مَلكاً فَقَالَ: بَلْ أَكُونُ نَبيّاً عَبْداً.

المناقب ج ١ ص ١٧٨ فصلٌ في معراجه ٦.

[١] - على( ٧) فرمود: از سعد و ابن عمر تعجّب مى‌كنم كه( پنداشته‌اند) من به خاطر دنيا مى‌جنگم! آيا رسول خدا( ٦) براى دنيا جنگيد؟ اگر آن حضرت به منظور در هم شكستن بتها و پرستش خداوند جنگيد من هم براى محو گمراهى و نهى از زشتى و فساد جنگيدم. آيا در باره مثل منى گمان مى‌رود كه حب دنيا داشته باشم؟ به خدا سوگند اگر دنيا به صورت يك انسان مجسّم مى‌شد، با شمشير به قتلش مى‌رساندم.

[٢] - ابو سعيد، روايت كرده است كه رسول خدا٦ به منبر رفت و فرمود از بنده‌اى سخن مى‌گويم كه خداوند مخيّرش كرده بود يا لذت دنيا را برگزيند و يا به آنچه دارد قانع باشد. و او دومى را برگزيد.