مَثَلي وَ مَثَلُكُم كَمَثَل رَجُلٍ اوقَدَ نَاراً فَجَعَلَ الجَنَادبُ وَ الفَرَاشُ يَقَعنَ فيهَا وَ هُوَ يَذُبُّهُنَّ عَنهَا وَ انَا آخذٌ بحُجَزكُم عَن النّار وَ انتُم تَفَلَّتُونَ من يَدي. (١)

مسلم، ج ٧، ص ٦٣- ٦٤، مسند احمد، ج ١، ص ٤٢٤ و ج ٢، ص ٢٤٤، ٣١٢ به صور مختلف و ربيع الابرار، باب الدين، جامع صغير، ج ٢، ص ١٥٤.

إنَّكُم تَتَهَافَتُونَ عَلَى النَّار تَهَافَتَ الفرَاش وَ أَنَا آخذٌ بحُجَزكُم (٢).

مجموعه ورام ج ١ ص ٢٢٧ احياء العلوم، ج ٤، ص ٧٨ [ص ٦٦ احاديث مثنوى‌] (١) مَثَل من و شما همچو مردى است كه آتشى برافروخته است آنگاه ملخها و پروانه‌ها خود را در آن آتش پرتاب مى‌كنند و او در صدد نجات و دفاع از آنان است. من نيز در صدد نجات و پناه دادن شما از آتش جهنم هستم. اما شما از دست من بيرون مى‌پريد و خود را همچنان در آتش مى‌افكنيد.

(٢) شما همچون پروانه‌ها خود را به درون آتش مى‌اندازيد ولى من مى‌كوشم شما را (از سوخته شدن) نگه دارم.

[٢]

قَالَ النَّبيُّ ٦ و سلم: أَ لَا أُخْبرُكُمْ بأَهْل الْجَنَّة؟ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّه، قَالَ: كُلُّ أَشْعَثٍ أَغْبَرٍ ذي طَمْرَيْن لَا يُؤْبَهُ به لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّه لَأَبَرَّ قَسَمَهُ.

تحصين ابن فهد حلى ص ١٩.

پيامبر اكرم ٦ و سلم فرمود: آيا بهشتيان را به شما خبر دهم كه چه كسانيند؟

گفتند: بلى يا رسول الله، فرمود: هر انسان ندار، ژوليده، غبارآلود و از فقر به دو جامه بسنده كرده كه اگر بر خدا قسم بخورد قسمش برآورده شود.

عَنْ أَبي عَبْد اللَّه عَنْ أَبيه ٨ قَالَ: أَكْثَرُ أَهْل الْجَنَّة الْبُلْهُ. قَالَ: قُلْتُ: هَؤُلَاء الْمُصَابُونَ الَّذينَ لَا يَعْقلُونَ؟ فَقَالَ لي: لَا، الَّذينَ يَتَغَافَلُونَ عَمَّا يَكْرَهُونَ، يَتَبَالَهُونَ عَنْهُ.

السرائر الحاوي لتحرير الفتاوى ج ٣ ص ٥٦٦ و غوالي اللئالي العزيزية ج ١ ص ٧١. قسمت اول حديث در احياء العلوم، ج ٤، ص ١٢٦، جامع صغير، ج ١، ص ٥٢، كنوز الحقائق، ص ١٧ نيز نقل شده است.

امام صادق ٧ از پدرش امام باقر ٧ نقل مى‌كند كه فرمود: بيشتر بهشتيان بلاهت پيشه هستند.

گفتم: آيا آسيب‌ديدگان بى‌خردند؟

به من فرمود: نه، آنان نسبت به آنچه ناپسندشان باشد بى‌توجهى كنند و خود را به نفهمى زنند.

قَالَ النَّبيُّ ٦ و سلم: دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلهَا الْبُلْهَ قَالَ: قُلْتُ: مَا الْأَبْلَهُ؟ فَقَالَ: الْعَاقلُ في الْخَيْر، الْغَافلُ عَن الشَّرِّ.

بحار الأنوار ج ٩٤ ص ٩٨ باب ٥٩. قسمت اول حديث در جامع صغير، ج ٢، ص ١٤ نيز نقل شده است.

پيامبر اكرم ٦ و سلم فرمود: به بهشت وارد شدم بيشتر بهشتيان را بلاهت پيشه يافتم.

گفتم بلاهت پيشه كيانند؟

فرمود: كسى كه به هر خيرى پايبند است و از شر غافل.

عَنْ جَعْفَر بْن مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائه : أَنَّ النَّبيَّ ٦ و سلم قَالَ: دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَوَجَدْتُ أَكْثَرَ أَهْلهَا الْبُلْهَ، يَعْني بالْبُلْه: الْمُتَغَافلَ عَن الشَّرِّ الْعَاقلَ في الْخَيْر وَ الَّذينَ يَصُومُونَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ منْ كُلِّ شَهْرٍ.

قرب الإسناد ج ١ ص ٣٧. و وسائل الشيعة ج ١٠ ص ٤٢٦ باب ٧.

امام صادق از پدرانش : نقل مى‌كند كه پيامبر اكرم ٦ و سلم فرمود: به بهشت وارد شدم بيشتر بهشتيان را بلاهت پيشه يافتم.

و مقصود از بلاهت پيشه كسى است كه خود را از شر به غفلت مى‌زند و به هر خيرى پايبند است و كسانى كه سه روز را در هر ماه روزه بدارند.

[٣] اشاره است بدين خبر:

الحَزمُ سُوءُ الظَّنِّ (١).

جامع صغير، ج ١، ص ١٥٠، كنوز الحقائق، ص ٥٨ كه در مجمع الامثال (ص ١٧٥) منسوب است به أكثم بن صيفى.

[ص ٧٤ احاديث مثنوى‌] و در نامه امير المؤمنين على ٧ به فرزندش امام حسن ٧ چنين آمده است:

وَ لا يَغْلبَنَّ عَلَيْكَ سُوءُ الظَّنِّ فَإنَّهُ لا يَدَعُ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ خَليلٍ صُلْحًا، وَ قَدْ يُقَالُ: منَ الْحَزْم سُوءُ الظَّنِ‌

هرگز بد گمانى بر تو غلبه نكند كه بين تو و دوستت صلح و صفايى باقى نگذارد و گفته مى‌شود كه از ابزار تصميم مطمئن و دور انديشى (در آنجا كه دشمن در كمين است) بد گمانى و سوء ظن داشتن است. تحف العقول ص ٧٩.

(١) نشانه دور انديشى (در آنجا كه دشمن در كمين است) بد بينى و سوء ظن- داشتن است.

[١] - هان! شما را بگويم كه بهشتيان چه كسانند؟ افرادى ضعيف و به ظاهر ناتوان.

اما آنچنان( با اخلاص) كه خداوند سوگندشان را تصديق و تأييد مى‌كند.

[٢] - اكثر اهل بهشت از ضعيف عقلانند.( چون آنها شاكرِ نعمت بوده‌اند نه شاكرِ مُنعم و همين نشانه ضعف عقلشان است.)

[٣] - وقتى در بهشت وارد شدم اكثر بهشتيان را از كسانى يافتم كه عقلشان ضعيف است