«او دلت را بر دو صد سودا ببست‌		بى‌مرادت كرد و پس دل را شكست‌
چون شكست او بال آن راى نخست‌		چون نشد هستى بال اشكن دُرست‌

مستفاد از گفته مولاى متقيان على ٧ است كه آن را در ذيل شماره (٢٩٣) آورده‌ايم. [١] [ص ١٠١ احاديث مثنوى‌]

[جنّت آسان دست نايد رو بكوش‌]

٥٣٠-

«بى‌مرادى شد قلاووز بهشت‌		حُفَّت الجَنّه شنو اى خوش سرشت‌

اشاره به حديثى است كه در ذيل شماره (٣١٩) ذكر كرديم. [٢] [ص ١٠١ احاديث مثنوى‌]

[ «هان مُراداتت همه اشكسته پاست!»]

٥٣١-

«كه مُراداتت همه اشكسته پاست‌		پس كسى باشد كه كام او رواست‌

به ذيل شماره (٢٩٣) رجوع كنيد. [٣] [ص ١٠١ احاديث مثنوى‌]

[با غُل و زنجير در جنّت شدن!]

٥٣٢-

«ديد پيغمبر يكى جَوقى اسير		كه همى‌بردند و ايشان در نفير

مأخذ آن حديثى است كه در ربيع الابرار، باب التعجب نقل شده است:

وَ عَنهُ ٦ عَجَبَ رَبُّنَا من قَومٍ يُقَادُونَ الَى الجَنَّة فى السَّلَاسل وَ هُم كَارهُونَ‌[١].

و بعضى از شارحان مثنوى مضمون آن را با گفت و گوى بنى قريظه و كعب بن اسد مناسب شمرده‌اند و آن قصه را در سيره ابن هشام، ج ٣، ص ٢٥٩ مى‌توان ديد.

[ص ١٢٥ قصص مثنوى‌]

______________________________ [١] با گفته مولاى متقيان على ٧ مناسبت دارد:

عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بفَسْخ الْعَزَائم وَ حَلِّ الْعُقُود وَ نَقْض الْهمَم (١).

نهج البلاغه ص ٥١١ ح ٢٥٠ شرح نهج البلاغه، ج ١٩، ص ٨٤ [ص ٥٢ احاديث مثنوى‌] (١) از آنجا خداى سبحان را شناختم كه مى‌بينم اراده‌ها، پيمانها و تصميمات (بندگان خدا) فسخ، لغو و شكسته مى‌شود.

[٢] اشاره به حديث ذيل است:

حُفَّت الجَنَّةُ بالمَكَاره وَ حُفَّت النَّارُ بالشَّهوَات (١).

روضة الواعظين ج ٢ ص ٤٢١ و مجموعه ورام ج ١ ص ١٩٠ مسلم، ج ٨، ص ١٤٣، مسند احمد، ج ٢، ص ٣٨٠، جامع صغير، ج ١، ص ١٤٧ و كنوز الحقائق، ص ٥٧ و با لفظ: حجبت- شرح نهج البلاغة ج ١٠ ص ١٧ جامع صغير، ج ١، ص ١٤٥ كنوز الحقائق، ص ٥٦. [ص ٥٩ احاديث مثنوى‌] (١) بهشت به كارهاى سخت و ناخوشايند پوشيده است و جهنم به تمايلات و شهوات. (براى رسيدن به بهشت بايد سختيها را تحمل كرد و جهنّم جايگاه كسى است كه تسليم شهوتها شده است.)

[٣] با گفته مولاى متقيان على ٧ مناسبت دارد:

عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بفَسْخ الْعَزَائم وَ حَلِّ الْعُقُود وَ نَقْض الْهمَم. (١)

[١] - از رسول خدا٦ نقل شده كه خداوند از گروهى در شگفت است كه آنان را با غل و زنجير به بهشت مى‌برند! و اين( اسارت) برايشان ناخوشايند است.

( اشاره به كفارى است كه اسير مسلمانان شده بودند.)