احاديث و قصص مثنوى - فروزانفر، بديع الزمان - الصفحة ١٥٥ - هست مؤمن بهر مؤمن آينه
(دفتر دوم)
[گر چه تنهايى حذر كن از بَدان]
٢٥٢-
|
«خلوت از اغيار بايد نى ز يار |
پوستين بهر دى آمد نى بهار |
|
ظاهراً مستفاد است از مضمون حديث ذيل: [١]
الْوَحْدَةُ خَيْرٌ من جَليس السَّوْء و الْجَليسُ الصَّالحُ خَيْرٌ منَ الْوَحْدَة[١]،
جامع صغير، ج ٢، ص ١٩٦، و كنوز الحقائق، ص ١٤٩ (به حذف جمله اول) احياء العلوم، ج ٢، ص ١٢٠.
اتحاف السّادة المتّقين، ج ٦، ص ٢٠٣ بحثى درباره اين روايت و انتساب آن به حضرت رسول ٦ و سلم دارد.
[ص ٤١ احاديث مثنوى]
[هست مؤمن بهر مؤمن آينه]
٢٥٣-
|
«چون كه مؤمن آينه مؤمن بود |
روى او ز آلودگى ايمن بود |
|
|
يار، آيينه است جان را در حَزَن |
در رخ آيينه اى جان دَم مزن |
|
اشاره بدين حديث است: [٢]
المُؤْمنُ مرْآةُ الْمُؤْمن[٢].
[٣] جامع صغير، ج ٢، ص ١٨٣، كنوز الحقائق، ص ١٣٦
الْمُؤْمنُ مرْآةُ الْمُؤْمن و الْمُؤْمنُ اخُو الْمُؤْمن يَكُفُّ عَلَيْه ضَيْعَتَهُ وَ يَحُوطُهُ منْ وَرَائه[٣].
جامع صغير، ج ٢، ص ١٨٣.
الْمُؤْمنُ مرْآةُ اخيه الْمُؤْمن[٤].
كنوز الحقائق، ص ١٣٦
______________________________ [١]
عَن النَّبيِّ ٦ أَنَّهُ قَالَ: ... يَا أَبَا ذَر، الْجَليسُ الصَّالحُ خَيْرٌ منَ الْوَحْدَة، و الْوَحْدَةُ خَيْرٌ منَ الْجَليس السَّوْء
در سفارشات پيامبر اكرم ٦ به ابوذر آمده است: اى ابوذر، زيستن با افراد خوب و صالح بهتر از تنها زيستن است و در مقايسه با داشتن همنشين بد تنها زيستن، بهتر است.
امالى شيخ طوسى ص ٥٣٥ الباب ١٩ و مستدرك الوسائل ج ٨ ص ٣٣٨.
[٢]
عَن النَّبيِّ ٦ قَالَ: الْمُؤْمنُ مرْآةُ أَخيه يُميطُ عَنْهُ الْأَذَى.
وسائل الشيعة ج ١٢ ص ٢١٠ باب ١٢٢- باب وجوب أداء حق المؤمن و ... ح ١٦١٠٨ پيامبر اكرم ٦ فرمودند: مؤمن آينه برادر مؤمن خويش است، و هر گونه آزار و ناشايستى را از او پاك مىسازد (دور مىكند).
عَنْ جَعْفَر بْن مُحَمَّدٍ عَنْ أَبيه عَنْ جَدِّه عَليِّ بْن الْحُسَيْن عَنْ أَبيه عَنْ عَليِّ بْن أَبي طَالبٍ : قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّه ٦: الْمُؤْمنُ مرْآةٌ لأَخيه الْمُؤْمن يَنْصَحُهُ إذَا غَابَ عَنْهُ وَ يَميطُ عَنْهُ مَا يَكْرَهُ إذَا شَهدَ وَ يُوَسِّعُ لَهُ في الْمَجْلس.
جعفريات ص ١٩٧ و مستدرك الوسائل ج ٨ ص ٣٢٠ باب ٤.
امام صادق از پدر و اجداد خويش از رسول خدا ٦ نقل مىكند كه فرمودند: مؤمن به منزله آينه است براى برادر مؤمن خويش، در نبودش خيرخواه اوست و در حضورش هر آنچه ناپسندش باشد از او دور سازد و جايش را مىگستراند (در مجالس احترامش را پاس مىدارد).
[٣] بحارالأنوار ج ٧١ ص ٢٧٠ باب ١٦
[١] - در مقايسه با داشتن همنشين بد تنها زيستن، خوب است همان طورى كه در مقايسه با داشتن همنشين خوب، تنها زيستن بد است.
[٢] - مؤمن آينه مؤمن است.
[٣] - مؤمن آينه مؤمن است، مؤمن برادر مؤمن است، با او معيشتش را سامان مىبخشد و در پناهش محفوظ مىماند.
[٤] - مؤمن براى برادر مؤمنش به منزله آينه است.