فرزانگى آن‌ها است و برون‌شان از درون‌شان حكايت دارد با دين و مقرراتش مخالف نيستند و در آن اختلافى ندارند و آن دين ميان آنان گواهى است صادق با اينكه دم بسته گويا است پس آنان گواهان برحقند و خبرگزاران راست گو، نه با حق مخالفند و نه در آن اختلافى دارند آنان در نزد خداوند پيشينه روشن و خوبى دارند و قضاوت درست خدا عز و جل در باره آن‌ها صادر شده است و در همين يادآورى خوبيست براى يادآوران، حقرا درك كنيد هر گاه آن را بشنويد بوجهى كه مورد عمل و رعايت سازيد نه براى محض اينكه آن را ياد بگيريد و نقل كنيد زيرا راويان و ناقلان قرآن بسيارند و مراعات‌كننده‌هاى قرآن و عمل‌كننده‌هاى بدان اندكند و اللَّه المستعان.

شرح- از مجلسى ره- قوله‌

«فعلم بالعلم جهله»

يعنى بواسطه دانستن آنچه را نمى‌دانسته دانسته است در همه امورى كه بدان نيازمند است يا فهميده كه پيشتر نادان بوده.

يا مقصود اينست كه علمش بحد كمال رسيده و فهميده كه نادان است زيرا كمال دانش مخلوق اينست كه بداند نمى‌داند و بدرماندگى و عجز خود پى‌برد و اعتراف كند كه علم حقيقى از آن حق تعالى است پايان نقل از مجلسى ره.

من گويم- اين خطبه شيوا و پرمعنا در موقع حساسى از زبان امام تراويده و آن آغاز مبارزه خطرناك و مهمى بوده است كه با دشمنان سر سخت و سودجوى مسلمان‌نماى خود شروع كرده و باصطلاح در ابتداى جنگهاى خانمان‌سوز داخله اسلامى است. در دوران حكومت خلفاء گذشته وضع ناهنجارى در محيط اسلامى بوجود آمده است:

١- دانشمندان اوليه اسلام و شاگردان با اخلاص پيغمبر در اين مدت براى حفظ اسلام جان بازى كرده و جنگهاى رده عربستان و جنگهاى خارج از آن كه تا مرزهاى چين از طرفى و مركز افريقا و مرزهاى فرنگستان از طرف ديگر پيش رفته است آن‌ها را نابود ساخته زيرا بحكم ايمان و علاقه بآخرت خود را بكام ميدان‌ها مى‌انداختند و براى درك سعادت شهادت جان ميباختند.

٢- بسيارى از آنان كه زنده مانده‌اند در نواحى دور دست از مركز متفرق شده و بحفظ ثغور اسلام مشغولند و جمعى هم در اين تاريخ دنيادار شده و فريفته گرديده و از معنويات به دور افتاده اخلاص و عقيده خود را باخته‌اند.

٣- بدعت و تبليغات مخالف حق توسعه يافته و در محيط عمومى مسلمانان اصول نابجائى مورد اعتبار و احترام شده كه از حق و واقع ديانت و تعليمات قرآن به دور است و در اصطلاح آن روز بعنوان سنت خلفاء مشهور بوده است.