در آيه اضافه بمفعول و معنى اين باشد كه پس از مغلوب شدن فارس از روم همان فارس از مسلمانان هم مغلوب خواهند شد يا كلمه غلبه در آيه هم اضافه بفاعل باشد كه فارس بر روم غلبه كنند و هم مغلوب آن‌ها شوند و هم مغلوب مسلمانان گردند ولى اين محتاج به تكلف است چنانچه مخفى نيست.

و معلومست كه پيروزى كامل مسلمانان بفرس در سال شانزدهم هجرت و يا آخر سال هفدهم است كه يزدگرد كشته شد و كشور ايران سراسر تحت تصرف مسلمانان درآمده است.

قوله أ ليس اللَّه يقول‌ فِي بِضْعِ سِنِينَ‌ چون كه بضع در لغت عرب بعدد ٣ تا ٩ اطلاق مى‌شود و غلبه كامل اسلام بر فرس در سال ١٦ يا آخر سال ١٧ هجرت بوده است بنا بر مشهور ميان مفسران كه آيه در مكه و قبل از هجرت نازل شده است بناچار بايد فاصله ميان نزول آيه و غلبه بر فرس بيش از ١٦ سال باشد و بنا بر ظاهر خبر كه نزول آيه پس از نامه‌نگارى پيغمبر اسلام با قيصر و كسرى بوده كه بنا بر مشهور در سال ششم از هجرت بوده است بازهم فاصله اندكى از بضع بيش است و از اين جهت سائل اعتراض كرده است كه فاصله از بضع بيش است و امام جواب داده است كه آيه مشعر است بر اينكه اين موعد حتمى نيست و قابل تقديم و تاخير است چون خدا فرموده است‌ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ يعنى خدا را سزا است كه اين غلبه را بر بضع مقدم دارد و يا از آن مؤخر كند چنانچه ظاهر تفسير امام (ع) است پايان نقل از مجلسى ره.

من گويم- شرحى كه امام (ع) براى آيه داده است در تاريخ و تفسير عمومى اسلام با اندكى كم و بيش معروف و مشهور است و اينكه امام (ع) ميفرمايد تاويلى دارد كه جز خدا و رسول و اهل بيت نمى‌دانند دو وجه دارد.

١- مقصود اين باشد كه هنگام نزول آيه كه اين پيشگوئى از جانب خداوند در قرآن نازل شد تاويل و آينده آن بر همه مردم جز خدا و رسول و اهل بيت مجهول بود ولى پس از آنكه مدتى گذشت و موعد فتح رسيد و مضمون آيه محقق شد و هم روميان پس از چند سال بر فارسيان غلبه كردند و هم مسلمين در آينده نزديكى بر دولت ساسانى بآن عظمت و وسعت غلبه كرد مفهوم آيه بر همه مردم عيان گرديد و روشن شد و جمله «ان لهذا تاويلا لا يعلمه الخ» مشعر باين معنا است زيرا تاويل بمعنى سرانجام و آينده است و مقصود اين مى‌شود كه اين آيه هنگام نزول يك آينده‌اى را بيان ميكرد كه در آن وقت جز خدا و رسول و اهل بيت بحقيقت آن آگاه نبودند.

٢- مقصود از تاويلى كه جز خدا و رسول ندانند دو خصوصيت مذكوره در خبر باشد كه در تفاسير مشهوره نيست و از ظاهر آيه هم استفاده نمى‌شود و آن دو:

الف- معنى سيغلبون اين باشد كه فارس در اند سال مغلوب اسلام مى‌شوند با اينكه ظاهر آيه اينست كه فارس بعد از اند سال مغلوب روم ميشوند.

ب- تفسير جمله‌ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ- باينكه موعد بضع سنين قابل تقديم و تأخير است و حتمى نيست با اينكه ظاهرش اينست كه كار با خدا است پيش از مغلوب شدن روم و بعد از آن.