ترجمه روضة کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٥٦ - شرح

حديث اندام آدم- ع‌

٣٠٨-

از مقاتل بن سليمان گويد: از امام صادق (ع) پرسيدم در ازاى قد آدم هنگامى كه بزمين فرود شد چه اندازه بود و درازاى حوا (ع) چه اندازه بود؟ فرمود: در كتاب على بن ابى طالب يافتيم كه خدا عز و جل چون آدم (ع) و همسرش حوا (ع) را بزمين فرود آورد دو پاى آدم روى گردنه كوه صفا بود و سرش زير افق آسمان و راستى كه بخدا از آزار گرماى آفتاب كه باو ميرسيد شكايت كرد، خدا عز و جل بسوى جبرئيل وحى كرد كه آدم از اينكه گرمى آفتاب باو ميرسد و اثر ميكند شكايت دارد و جبرئيل او را درهم فشرد و درازاى او را هفتاد ذراع بذراع خودش ساخت و بحواء (ع) هم فشارى داد و درازاى او را سى و پنج ذراع بذراع خودش ساخت.

شرح-

از مجلسى «ره»- قوله‌

«دون افق السماء»

يعنى نزد آن يا نزديك آن و آفاق بمعنى نواحى است:

بدان كه اين خبر از معضلاتى است كه فهم ناظران را سرگردان كرده و از مشكلاتى است كه خامه و كامه كاملان و قاصران را نوميد ساخته و اشكال آن از دو جهت است.

١- كوتاهى قامت چگونه باعث رفع آزار حرارت خورشيد است.

٢- اگر قامت آدم ٧٠ ذراع بذراع خودش شده باشد خلقت او بى‌تناسب گرديده و بسيارى از كارهاى ضرورى بر او مشكل شده و اين مناسب با مقام نبوت و اتمام نعمت از طرف رب العزت بوى نيست.

جواب از اشكال ١ بدو وجه است:

١- ممكنست خورشيد از غير جهت انعكاس نيز حرارتى داشته باشد و قامت آدم آنقدر بلند بوده است كه از طبقه زمهريريه هوا درگذشته و از آن آزار ميكشيده و مؤيد آنست آنچه در برخى اخبار عاميه در باره داستان عوج بن عناق رسيده كه او ماهى را در برابر چشمه خورشيد بر مى‌آورد تا بحرارت آن بريانش كند.

٢- بوسيله بلندى قامت خود نمى‌توانسته است زير ساختمان يا در سايه كوه و درختى بياسايد و باين واسطه از حرارت خورشيد آزار ميكشيده و چون قامتش كوتاه شده است اين محذور برطرف گرديده است و ميتوانسته در زير ساختمان و جز آن در سايه باشد.

و اما پاسخ از اعتراض دوم بچند وجه است: