كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٤٢١ - دليل دوم روايت عروه بارقى

دليل دوم: روايت عروه بارقى‌

دلايلى كه پس از اين ذكر مى‌شود دلايل خاصّه است و بر فرضِ اين است كه صحت بيع فضولى مقتضاى قاعده نباشد و از اطلاق و عموم آيات و روايات ابواب معاملات استفاده نشود. وگرنه نيازى به اين دلايل نيست كه تحقيق همين است. بنابراين روايات خاصه را در تأييد و تأكيد مفاد اطلاقات و عمومات مى‌آوريم.

يكى از روايات خاصه كه به‌عنوان دليل دوم از ادلّه مشهور مطرح است روايت عروه ابن ابى‌الجعد بارقى از رسول اكرم (ص) است. در اين روايت نقل شده است كه حضرت، يك دينار به عروه داد و فرمود: «

إشتر لنا به شاةً للأُضيحة

»؛ وى با يك دينار دو گوسفند خريد، سپس در راه كه مى‌آمد يكى از آن دو را به يك دينار فروخت و با يك گوسفند و يك دينار خدمت رسول اكرم (ص) رسيد، حضرت به او فرمود:

«بارك الله لك في صفقة يمينك».[١]

بحث سندى: اين روايت اگرچه در منابع درجه يك اهل سنت و در صحاح و مسانيد آنان ذكر شده‌[٢] ولى در منابع مهم شيعه ذكر نشده است و تنها در كتاب‌ عوالى اللآلى‌ ذكر گرديده كه هم خود كتاب و هم نويسنده آن مورد طعن و قدح هستند. مرحوم مجلسى هم در بحار الأنوار، مرحوم خاتم المحدثين حاجى نورى هم در مستدرك از همين كتاب نقل كرده‌اند. بنابراين روايت از نظر سند اعتبارى ندارد و قابل استدلال نيست.

مرحوم صاحب‌ جواهر[٣] مى‌گويد: روايت در ميان ما شهرت عملى دارد و مشهور متأخران به آن استناد كرده‌اند و همين كفايت مى‌كند تا ضعف سند جبران شود، و به تعبير مشهور: «كلّ ما أزداد وهناً أزداد صحّة».

[١]. السنن الكبرى، ج ٦، ص ١١٢؛ عوالى اللآلى، ج ٣، ص ٢٠٥، ح ٣٦.

[٢]. ر. ك: صحيح بخارى، ج ٥، ص ٥٨؛ مسند احمد، ج ٤، ص ٣٧٦ و ....

[٣]. ر. ك: جواهر الكلام، ج ٢٢، ص ٢٧٧ ..