كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٣١٢ - شهرت فتوايى و اجماع منقول

مى‌تواند انشاى عقد و ايقاع داشته باشد ولى معامله كردن براى خود، چه به‌صورت مستقل، چه با اذن ولىّ و چه با وكالت تامّه، جايز نيست.

شهرت فتوايى و اجماع منقول‌

شيخ اعظم در مكاسب‌ مهمّ‌ترين، بلكه تنها دليل عدم تأثير عبارت صبى را- و به طريق اولى عدم نفوذ تصرفات او را- شهرت محقّقه و اجماع منقول مى‌داند و مى‌گويد:

«فالعمدة في سلب عبارة الصبيّ هو الإجماع المحكي المعتضد بالشهرة العظيمة

».[١] در جاى ديگر مى‌گويد:

«فالإنصاف أنّ الحجة في المسألة هي الشهرة المحققة والإجماع المحكي عن التذكرة»[٢]

و در پايان مى‌گويد: «

وكيف كان فالعمل على المشهور

»[٣] بنابراين به فتواى شيخ اعظم فرد نابالغ حتى از اجراى صيغه عقد و ايقاع نيز محروم است و انشاى او تأثيرى ندارد و مسلوب‌العباره است.

صاحب جواهر افزون بر اجماع منقول، ادعاى اجماع محصل نيز كرده و بلكه مطلب را از ضروريات و مسلمات فقه گرفته است.[٤]

ممكن است كسى ادعاى بناى عقلا هم بكند و حتى ادعا كند كه عقل انسان مستقل به عدم صحّت معاملات كودكان است؛ زيرا واگذار كردن اموال آنان به خودشان نوعى ظلم و خيانت در حقّ آنان است.

نقد دليل فوق: در مورد كودكان غير مميز كه سود و زيان خويش را نمى‌شناسند و ممكن است كوهى را با كاهى معاوضه كنند، ادّعاى فقها و بلكه ادعاى بناى عقلا و بلكه حكم عقل مستقل، كاملًا صحيح است و عقل هر عاقلى مستقل است به اين‌كه دادن سرمايه به‌دست او ظلم و خيانت است، و فردى كه سرمايه چنين كودكى را در

[١]. المكاسب، ج ٣، ص ٢٧٨.

[٢]. همان، ص ٢٨٠.

[٣]. همان، ص ٢٨١.

[٤]. جواهر الكلام، ج ٢٢، ص ٢٦١ ..