روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧٩ - ترجمه
كسر«الف»خواندند،و آن دو لغت است:مثل عدوة و عدوة،و رشوة و رشوة،يعنى شما را به رسول اقتدايى هست.صورت خبر است و معنى امر،يعنى اقتدا كنى به او و در او نگرى در ثبات و ترك فرار كه چندان مقام كرد تا دندانش بشكستند و جراحتى [١]بر بالاى ابروش [٢]كردند و نگريخت،و عمّش را حمزه بكشتند،و عبيدۀ حارث را بكشتند،و او هيچ جزعى نكرد،و رضا و تسليم كرد [٣]،و انواع اذيّات [٤]و بليّات به او رسانيدند و او به هيچچيز [٥]بر نگشت و روى بر نگردانيد،شما نيز همچنين كنى و بر سنّت او بروى.پس در اين باب و جز اين باب جاى اقتداست شما را به او،و آنان را كه اميد دارند به خداى و به روز بازپسين،يعنى روز قيامت،و ذكر خداى كنند بسيار،يعنى آنكس كه [٦]به اميد ذاكر باشد.
آنگه ذكر مؤمنان كرد و آنكه ايشان وعدۀ خداى تعالى چگونه [٧]تصديق كردند، گفت:و چون مؤمنان احزاب را ديدند گفتند:اين آن است كه خداى [٨]و پيغامبر ما را وعده دادهاند [٩]،و اين آن بود كه رسول-عليه السّلام-صحابه را خبر داده بود از حديث [١٠]احزاب چون بديدند و مخبر موافق خبر بود،گفتند: هٰذٰا مٰا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ ،اين آن است كه خداى و پيغامبر ما را وعده دادند،و خداى و پيغامبر [١١]راست گفتند در آن وعده كه كردند،و بعضى دگر مفسّران گفتند:اين وعده آن است كه خداى تعالى گفت: أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّٰا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ [١٢]... ،الى قوله: أَلاٰ إِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيبٌ [١٣].
وَ مٰا زٰادَهُمْ إِلاّٰ إِيمٰاناً وَ تَسْلِيماً ،و ايشان را نيفزود الّا ايمان كه تصديق به دل است،و تسليم كه در مسلمانى تن به دادن [١٤]است.
آنگه تخصيص كرد بعضى مؤمنان را به خصالى كه در ايشان بود،گفت:
[١] .آط،آب،مش+كه.
[١٣] [٢] .آط،آب،مش:ابرويش.
[٣] .آط،آج،لب:رضا داد و تسليم داد،آب،مش:رضا داد و تسليم شد،كا:رضا داد و تسليم كرد.
[٤] .آط،آج،لب:اذايات.
[٥] .آط،آب،مش:چيزى.
[٦] .آط،آب،آج،لب،مش:يعنى كه او.
[٧] .ديگر نسخه بدلها:ندارد.
[٨] .آط،آب،آج،لب،مش+تعالى.
[٩] .آط،آب،آج،لب،مش:وعده كردهاند.
[١٠] .آط،آب،آج،لب،مش:حادثه.
[١١] .آط،آب،آج،لب،مش:پيغامبرش.
[١٢] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢١٤.
[١٤] .آط،آب،آج،لب:تن دادن،مش:تن در دادن.