روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٠ - ترجمه

و لفظ«سحاب»،هم واحد است و هم جمع چنان كه گفته‌ايم [١]. فَيَبْسُطُهُ براى آن گفت كه بر لفظ حمل كرد،بگستراند آن را [٢]در هوا چنان كه خواهد. وَ يَجْعَلُهُ كِسَفاً ،و آن را پاره پاره كند. فَتَرَى الْوَدْقَ ،تو باران بزرگ قطره بينى كه از ميان آن بيرون [٣]آيد. فَإِذٰا أَصٰابَ بِهِ ،چون آن باران [٤]به كس‌هايى [٥]رساند كه او خواهد از بندگانش،يعنى به زمين و ولايت و كشت باغ و بستان ايشان. إِذٰا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ ، كه بنگرى ايشان شادمانه باشند،اين«اذا»،مفاجأست [٦].

وَ إِنْ كٰانُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمُبْلِسِينَ ،و اگرچه آن [٧]بود كه ايشان پيش ازآن‌كه باران به ايشان رسد نوميد باشند.و«ان»مخفّفه است از ثقيله و «لام»براى اين به جواب بازآمد.و كوفيان گفتند تقدير آن است كه:ما كانوا من قبل ان ينزّل عليهم الّا مبلسين [٨]،چنان كه«ان»نافيه باشد و«لا»به معنى«الّا».

و قول اوّل مذهب بصريان است،و اين را بيان رفته است.

قطرب گفت:«قبل»،براى اختلاف معنى تكرار كرد يك‌بار [٩]راجع است با «انزال»،و دگر با«مطر»،اى من قبل الانزال عليهم من قبل المطر.و گروهى دگر گفتند:تكرار براى تأكيد است،كقوله: لاٰ [١٠]تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمٰا أَتَوْا وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمٰا لَمْ يَفْعَلُوا فَلاٰ تَحْسَبَنَّهُمْ [١١]... ،براى تأكيد تكرار كرد،و قال الشّاعر:

اذا أنا لم أؤمن عليك و لم يكن لقاؤك الا من وراء وراء
در [١٢]مصحف عبد اللّه مسعود [١٣]در هيچ آيت [١٤]تكرار آن [١٥]نبشته نيست،بل چنين است:(لا تحسبن الذين يفرحون بما أتوا و يحبون ان يحمدوا بما لم يفعلوا بمفازة من العذاب).