روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٤ - ترجمه
شركتى [١]و انبازى در آن مال [٢]و ملكى كه [٣]شما را روزى كردم،چون بندگان شما كه مملوك شمااند با شما شركت ندارند در ملك شما،از كجا [٤]آنچه آفريده و مخلوق من است با من شريك باشد! قتاده گفت:چنان كه نپسندى [٥]كه بندگان و زيردستان شما با شما شريك باشند [٦]در فراش،همچنين مپسندى كه بندگان من با من شريك باشند در معبودى.و مورد مثل [٧]،مورد انكار و تقريع است مر مشركان را.و قوله: تَخٰافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ ،از ايشان چنان مىترسى كه از خود.
ابو مجلز گفت:[مراد آن است كه از ايشان ترسى كه اتلاف مال كنند،چنان كه از جهت خود ترسى،و قيل] [٨]:كخيفة بعضكم بعضا من الشّركاء.
عبد اللّه عبّاس گفت:ترسى كه به [٩]ميراث به ايشان رسد،چنان كه بعضى از بعضى ميراث مىگيرى [١٠].و گفتند:مىترسى از ايشان كه با شما مشاركت كنند در مالهاتان،چنان كه از خود ترسى [١١]. كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيٰاتِ ،ما آيات را چنين تفصيل دهيم براى عاقلان.
بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْوٰاءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ،آنگه اين كافران اين معنى را كار بستهاند [١٢]كه تابع هواى نفس خودند بىعلمى و بصيرتى هواپرستند [١٣]،و مثله قوله:
أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلٰهَهُ هَوٰاهُ [١٤]... ،و ازآنجا علمى نيست ايشان را كه در ادلّه نظر نكردهاند.آنگه گفت: فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللّٰهُ ،كه ره نمايد آن را كه خداى گمراه كند؟يعنى كه توفيق دهد آن را كه خداى او را خذلان كند؟يا [١٥]كه مؤمن
[١] .آط:شركت.
[٢] .همۀ نسخه بدلها بجز كا:مالى.
[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا+من.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+كه.
[٥] .نپسندى/نپسنديد.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:زيردستان شما به نزديك شما باشند.
[٧] .آط،آب،آز،مش:آيت.
[٨] .اساس:ندارد،از آط افزوده شد.
[٩] .همۀ نسخه بدلها بجز كا ندارد.
[١٠] .مىگيرى/مىگيريد،آب،آز،مش:مىگيرند.
[١١] .مش:مىترسيد.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:كار بستند.
[١٣] .آط:هواى پرستدند،آب،آز،مش:هوا پرستيدند.
[١٤] .سورۀ جاثيه(٤٥)آيۀ ٢٣.
[١٥] .آط،آج،لب:تا.