قٰالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ ،گويند آنان كه گفتار بر ايشان درست شده باشد،[يعنى عذاب بر ايشان واجب شده باشد] [٣]: رَبَّنٰا هٰؤُلاٰءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنٰا ،خداى ما اينان را كه گمراه كرديم،ازآنجا گمراه كرديم كه ما گمراه بوديم.چون ما غاوى و بيراه بوديم،ايشان را چون [٤]خود كرديم [٥].اين،رؤساى ضلالت گويند و گويند [٦]:اين شياطين گويند. تَبَرَّأْنٰا إِلَيْكَ ،امروز تبرّا مى‌كنيم از ايشان با تو. مٰا كٰانُوا إِيّٰانٰا يَعْبُدُونَ ،ايشان ما را نمى‌پرستيدند [٧]،نظيره قوله: إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا [٨].

وَ قِيلَ ادْعُوا شُرَكٰاءَكُمْ ،و گويند روز قيامت كافران را و بت‌پرستان را:بخوانى انبازان خود را،يعنى آنان را كه انباز خداى [٩]كردى. فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ ، بخوانند [١٠]ايشان را،ايشان جواب ندهند. وَ رَأَوُا الْعَذٰابَ ،و عذاب بينند [١١]. لَوْ أَنَّهُمْ كٰانُوا يَهْتَدُونَ ،اگر ايشان مهتدى و راه‌يافته بودندى،و جواب«لو» [١٢]بيفگند لدلالة الكلام عليه،و التّقدير:لما رأوا العذاب،اگر مهتدى بودندى عذاب نديدندى [١٣].و گفته‌اند:معنى آن است كه ايشان خواستند [١٤]وقت آن‌كه عذاب بينند كه مهتدى بودندى تا عذاب نديدندى.

وَ يَوْمَ يُنٰادِيهِمْ ،و آن روز كه خداى ندا كند ايشان را و گويد چه جواب دادى

[١] .آل+را.

[٢] .آب،آج،لب،آز،آل،مش:فروداشتيد و دعوى كرديد،كا:دعوى كرديد.

[٣] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٤] .آج،آل،لب+ما.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+گفتند.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:و گفتند.

[٧] .آب،آز:نپرستيدند،كا:نمى‌پرستند.

[٨] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٦٦.

[٩] .آط،آب،آز،مش:انبازان خداى.آج،لب،آل،كا:انبازان خود.

[١٠] .آج،لب،آل،آز،كا:بخوانيد.

[١١] .آج،لب،آل:ببينند.

[١٢] .آز،آل،كا:او.

[١٣] .آج،لب:عذاب نيافتندى.

[١٤] .آط،آب،آج،لب،مش،كا:خواستندى،آز:ايشان را خواستندى.