نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٥٧ - فصل دوم نماز و برخى از مباحث آن

از بيدارى يا هوشيارى نماز بجاى آرد»[١] و «اى فرزندان عبد مناف، هر يك از شما كه به گونه‌اى متصدى امرى شد هيچ كس را از طواف كعبه و نماز گزاردن در هر وقت شب يا روز باز ندارد.»[٢] ٣٥- اماميه قنوت را مستحب و محل آن را بعد از قرائت و پيش از ركوع مى‌دانند.

ابو حنيفه آن را بدعت انگارد و شافعى محل آن را پس از ركوع مى‌داند[٣]. آنها با روايت حميدى در جمع بين صحيحين مخالفت كرده‌اند: «پيامبر در نماز صبح پس از قرائت و پيش از ركوع، قنوت به جا مى‌آورد.»[٤] ٣٦- اماميه وتر را مستحب مى‌دانند و ابو حنيفه آن را واجب‌[٥]. حماد بن زيد مى‌گويد: از ابو حنيفه عدد نمازها را پرسيدم، پاسخ گفت: پنج نماز است. پرسيدم: نماز وتر واجب است؟ گفت: نمى‌دانم.

ابو حنيفه با امر متواتر معلومى مخالفت ورزيده است زيرا آشكار است كه نمازها پنجگانه‌اند. اعرابيى نزد پيامبر آمد و از اسلام پرسيد. پيامبر فرمود: پنج نماز است كه در روز و شب بجاى آورى. پرسيد: نماز ديگرى بر من واجب است؟ فرمود:

نه مگر خود داوطلبانه بخوانى. سپس اعرابى از صدقه و روزه پرسيد كه پيامبر به زكات و ماه رمضان پاسخ فرمود و اعرابى در هر دو مورد پرسيد كه آيا بيش از اين، (زكات و روزه رمضان) چيزى بر من است و پيامبر پاسخ فرمودند: نه مگر خود به ميل خويش بجا آورى. اعرابى در حال رفتن گفت: به خدا سوگند نه بر اين مى‌افزايم‌

[١]. مصابيح السنه، ج ١، ص ٣١، التاج الجامع للاصول، ج ١، ص ١٤٧ و صحيح البخارى، ج ١، ص ١٤٦.

[٢]. مسند احمد، ج ٤، ص ٨٠ و در حاشيه آن، منتخب كنز العمال، ج ٢، ص ٣٥٠ از مستدرك و كتب ديگر.

[٣]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٣٣٧ و بدايه المجتهد، ج ١، ص ١٠٣.

[٤]. منتخب كنز العمال در حاشيه مسند، ج ٢، ص ١٢٩.

[٥]. بداية المجتهد، ج ١، ص ٧٠، الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٣٣٦ و بنگريد به ترجمه حماد بن زيد در معارف ابن قتيبه، ص ٢٢٠ و تهذيب التهذيب، ج ٣، ص ٩.