نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٣٥ - فصل اول طهارت

«همانا اعمال به نيات است.»[١] و اين سخن در باره كافر محقق نمى‌شود.

١٧- اماميه بر آن رفته‌اند كه تيمم تنها بر خاك صحيح است و به معدن، سرمه، نمك، برف و درخت صحيح نيست. ابو حنيفه و مالك تيمم را در همه موارد مذكور جايز مى‌دانند[٢] و از گفته قرآن رخ تافته‌اند كه «با خاك پاك تيمم كنيد»[٣] صعيد به معناى خاكى است كه از زمين برمى‌خيزد.

١٨- اماميه اعتقاد دارند كه اگر در مسح اعضايى كه مسح آنها واجب است اخلال كند، تيمم باطل است خواه آن عمل عمدى باشد يا سهوى. ابو حنيفه مى‌انگارد كه اگر موضع مسح نشده كمتر از درهم باشد، تيمم باطل نيست‌[٤] و سخن خدا را فرو گذارده كه: «صورت و دستهايتان را به خاك مسح كنيد.» ١٩- اماميه جستجوى آب را واجب مى‌دانند ولى ابو حنيفه نمى‌داند[٥]. رأى او با كلام حق مخالف است:

«هنگامى كه براى نماز به پا خواستيد شستشو كنيد». «و اگر آب نيافتيد تيمم كنيد» پس شرط تيمم نيافتن آب است و نيافتن پس از جستجو كردن است.

٢٠- رأى اماميه اين است كه اگر بين شخص تيمّم‌كننده و آب مانعى وجود داشته باشد مثلا آب در چاه باشد و او وسيله‌اى براى بيرون آوردن آب نداشته باشد يا مانع ديگرى در ميان باشد، اگر آن شخص با تيمم نماز بخواند اعاده و تكرار آن نماز لازم نيست. شافعى و به يك حكم ابو حنيفه، اعاده را لازم مى‌دانند ولى طبق فتواى دوم ابو حنيفه، مكلف بايد صبر كند و نه تيمم نمايد و نه نماز گزارد[٦]. رأى ايشان با كلام‌

[١]. به التاج الجامع للاصول، ج ١، ص ٥٠، احكام القرآن، ج ٢، ص ٣٣٧ و بدايه المجتهد، ج ١، ص ٦.

[٢]. بدايه المجتهد، ج ١، ص ٥٥ و احكام القرآن، ج ١، ص ٣٨٩.

[٣]. مائده: ٦.

[٤]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ١٦٢ و احكام القرآن، ج ٢، ص ٣٩١.

[٥]. بدايه المجتهد، ج ١، ص ٥٢، الفقه على المذاهب، ج ١، ص ١٥٥.

[٦]. احكام القرآن، ج ٢، ص ٢٨٠، ٢٨١.