نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٣٥٨ - روايات شگفت در دانش عمر

اين روايت نشانگر ناآگاهى عمر به ظاهر احكام است زيرا در دو موضع از قرآن آمده است كه «اگر آب نيافتيد به خاك پاك تيمم كنيد.»[١] افزون بر آن عمر با پيامبر و اصحاب او معاشرت داشت و اين حشر و نشر در تمام زندگى پيامبر و ابو بكر بود، با اين همه، چنين حكمى كه عوام از آن آگاهند بر او پوشيده مانده بود.

آيا خردمند ميان عمر و كسى كه پيامبر در باره او فرمود: «آگاهترين شما به قضاوت على است.»[٢] و خداوند فرمود: «كسى كه علم كتاب نزد اوست»[٣] و «گوش نگه دارنده، اندرز آن را فرا گيرد.»[٤] تفاوت نمى‌نهد؟ امير المؤمنين خود فرمود: «از راههاى آسمانى از من بپرسيد كه به آنها از طرق زمين آگاهترم، بپرسيد پيش از آنكه مرا نيابيد»[٥]، «بخدا سوگند اگر جايگاهى براى من قرار دهند ميان اهل تورات به توراتشان، بين اهل انجيل به انجيلشان و ميان معتقدان به زبور به زبور و بين اهل فرقان به فرقان داورى مى‌كردم.»[٦] مسلم در صحيح خود به اسناد خويش از سلمان بن ربيعه نقل كرده كه عمر بن خطاب گفت: «پيامبر به گروهى بخشش كرد و قسمتى انجام داد. من گفتم: اى پيامبر خدا به پروردگار سوگند كه ديگران به اين بخشش سزاوارتر بودند. پاسخ داد: آنان مرا ميان دو

[١]. نساء: ٤٣ و مائده: ٦.

[٢]. اين حديث نزد اهل حديث، تفسير و تاريخ، از احاديث متواتر است. بنگريد به: صحيح البخارى، ج ٦، ص ٢٣، طبقات ابن سعد، ج ٢، ق ٢، ص ١٠٢، الرياض النضره، ج ٢، ص ١٩٨، الاستيعاب حاشيه الاصابه، ج ١، ص ٨، ج ٣، ص ٣٨، به طريقه‌هايى از عمر نقل كرده‌اند كه گفت: قاضى‌ترين ما على بن ابى طالب است.

[٣]. رعد: ٤٣.

[٤]. الحاقه: ١٢، نزول اين دو آيه در باب امير المؤمنين على ٧ بوده است. ايشان، صاحب علم كتاب و گوش نگه دارنده بوده‌اند و اين مطلب در روايات فراوانى آمده است. بزرگان سنى نيز به آن باور دارند و پيشتر برخى از آنان را نام برديم.

[٥]. الاستيعاب، ج ٣، ص ٤٠ و ٤٣، اسد الغابه، ج ٤، ص ٢٢ و ذخائر العقبى، ص ٨٣.

[٦]. ينابيع المودة، ص ٧٢ و تذكره الخواص، نوشته نوه ابن جوزى، ص ٢٠.