از مجلسى ره- قوله تعالى‌ وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا شيخ امين الدين طبرسى گويد قرائت مشهوره الذين خلفوا (مجهول باب تفعيل) است و على بن الحسين و أبو جعفر باقر و جعفر صادق (ع)

«خالفوا»

(از باب مفاعله) قرائت كردند و عكرمه و زر بن بن حبيش و عمرو بن عبيد «خلفوا» بفتح خاء و لام با تخفيف خوانده‌اند.

سپس گفته اين آيه در باره كعب بن مالك و مراد بن ربيع و هلال بن اميه نازل شد كه از رسول خدا (ص) تخلف ورزيدند و با او بجنگ تبوك نرفتند نه از راه نفاق بلكه از راه تنبلى و سستى و سپس پشيمان شدند و چون پيغمبر بمدينه برگشت نزد پيغمبر آمدند و پوزش خواستند و پيغمبر با آن‌ها سخن نگفت و بمسلمانان هم دستور داد كسى با آن‌ها سخن نكند و همه آن‌ها را ترك گفتند تا برسد بكودكان و همسران آن‌ها نزد رسول خدا (ص) آمدند و گفتند ما از آن‌ها كناره كنيم؟

فرمود: نه ولى با آن‌ها نزديكى نكنيد و شهر مدينه بر آن‌ها تنگ و ناگوار شد و آن‌ها بر سر كوهها رفتند و كسانشان برايشان خوراك مى‌آوردند و با آنها سخن نميگفتند خود آن‌ها به يك ديگر گفتند كه كسى با ما سخن نمى‌گويد چرا ما خود باهم سخن بگوئيم خوبست ما هم از هم جدا باشيم و از هم جدا شدند و با هم سخن نگفتند (بصورت زندانى مجرد درآمدند) و مدت ٥٠ روز بدين وضع گذراندند و بدرگاه خدا زارى كردند و توبه نمودند و خدا توبه آنها را پذيرفت و اين آيه را در باره آنها نازل كرد.

سپس گفته و على الثلثة الذين خلفوا- مجاهد گفته است يعنى بجا ماندند از پذيرفته شدن توبه پس از قبول توبه ديگران از منافقان و حسن و قتاده گفته‌اند يعنى تخلف كردند از غزوه تبوك.

و اما معنى قرائت اهل بيت اينست كه مخالفت كردند و اگر بجا گذارده شده بودند سرزنش و عتابى نداشتند ولى مخالفت كردند انتهى.

من گويم- از اين حديث برآيد كه از عمر و أبو بكر و عثمان هم هنگام خروج بتبوك مخالفتى سرزده و خداوند در آن شب چنان ترس را بر آنها مسلط كرده تا زمين پهناور بر آنها تنگ شده و از زندگى خود هم بتنگ آمدند براى ترس و هراس فراوان تا صبح كردند و خود را به پيغمبر (ص) رسانيدند و از او پوزش خواستند.

در تفسير برخى آيات ديگر

٥٦٩-

از أبى بصير از امام باقر (ع) گويد من قرائت كردم (١١٢- التوبه) التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ‌ فرمود: نه، قرائت كن التائبين العابدين تا آخرش (يعنى همه را بياء و نون بخوان) و پرسش شد از سبب آن در پاسخ فرمود اشْتَرى‌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‌ التائبين العابدين (يعنى صفت همان المؤمنين است كه در آيه پيش است).