ترجمه روضة کافي شيخ کليني - کمرهاي، شيخ محمد باقر - الصفحة ١٦٩ - شرح
و زلزلوا- ثم زُلْزِلُوا- حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ.
شرح-
از مجلسى «ره»- ظاهر اينست كه بكر بن محمد باشد و كلمه ابى را نسخهنويسان بر آن افزودهاند و دلالت دارد كه جمله ثم زُلْزِلُوا از آيه افتاده است پايان نقل از مجلسى ره.
من گويم: ظاهر اينست كه جمله ثم زُلْزِلُوا را امام بعنوان تفسير و تطبيق آيه بر تزلزل اصحاب پس از فوت پيغمبر (ص) و انقلاب سقيفه بيان كرده است نه اينكه جملهاى از آيه افتاده باشد.
٤٤٠-
از ابى بصير از امام صادق (ع) (١٠٢- البقره) وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ- بولاية الشَّياطِينُ- عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ.
شرح-
از مجلسى ره- قوله تعالى وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ بيضاوى گفته: يعنى پيروى كردند از كتابهاى جادوگرى كه ميخواندند يعنى شياطين جن، و انس از آن پيروى ميكردند يا آنها كه در عهد سليمان بودند و حكايت گذشته كرده و گفته شده كه استراق سمع ميكردند (يعنى از فرشتهها) و بدان چه ميشنيدند دروغها ميافزودند و آن را بكاتبان گزارش ميكردند و آنها مىنوشتند و بمردم مىآموختند و اين جريان در دوران سليمان شهرت يافت تا آنجا كه گفتند جن علم غيب ميدانند و سلطنت سليمان بر آن بنياد شده و جن و انس و باد را با آن مسخر كرده.
قوله
«بولاية الشياطين»
ظاهر اينست كه اين عبارت در آيه بوده و مقصود از شياطين اول شيطانهاى انسند كه همان كهنه باشند پايان نقل از مجلسى ره.
من گويم ظاهرا مقصود تطبيق آيه است بر تسلط خلفاء جور و حكومت آنها بعنوان تفسير و بيان باطن آيه و مقصود اينست كه مردم پيرو شدند آنچه را زمامداران شيطان صفت بوسيله دوستى شياطين بر آنها ميخوانند و دستور مىدهند در حالى كه بر سلطنت حقه آل محمد كه همان سلطنت حقه سليمانست بناحق تكيه زدهاند.
دنباله حديث ٤٤٠- و نيز امام صادق (ع) (٢١١- البقره را) چنين ميخواند سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ- فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ جحد و منهم من اقر و منهم من بدل- برخى از آنها گرويدند و برخى منكر شدند و برخى اعتراف كردند و برخى ديگرگونه ساختند- وَ مَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ (اين جمله هم بتفسير و توضيح مفاد آيه اشبه است).