كوثر فقه - محمدى خراسانى، على - الصفحة ٤ - انواع اضافه مالكيت

نوع مبادله را عقلا جعل كرده‌اند و شارع امضا فرموده است. اين مبادله در اضافه ملكيت يا اضافه ماليت و يا اضافه حقّيت است.

انواع اضافه مالكيت‌

اضافه مالكى عبارت است از اضافه و نسبتى كه ميان مالك و مالش وجود دارد و خود، داراى دو قسم است:

الف) يا از نوع اضافه ذاتى تكوينى و فوق جعل و اعتبار است؛ مثل مالكيت و سلطنت آدمى بر ذات خود و شؤون گوناگون آن؛

ب) يا از نوع اضافه عرضى و اعتبارى است كه ميان مالك و مال او اعتبار مى‌شود و سبب و علّت مى‌طلبد؛ يعنى اسباب مملّكه. اين قسم نيز داراى دو شعبه است:

١. اضافه مالكى اعتبارىِ اوّلى: اضافه‌اى كه ميان شخصى و مالى پيدا شده است و دو شعبه دارد:

الف) يا اضافه اوّلى اصلى است؛ مثل اضافه‌اى كه از حيازت مالى به‌دست آمده است. اولين و مهم‌ترين سببِ موجب ملكيت همين است و انسان‌هاى اوّليه از اين راه چيزها را مالك مى‌شدند. هم‌اكنون نيز نسبت به مباحات اصليه تنها راه مالك شدن حيازت است، و مثل اضافه‌اى كه از راه عمل و صنعت به‌دست مى‌آيد. مانند اين‌كه شخصى وسيله‌اى را مى‌سازد و بدين وسيله مالك آن مى‌شود و حقّ هر نوع استفاده‌اى از آن مصنوع، مخصوص او مى‌گردد. و مثل اضافه‌اى كه از مجموع عمل و حيازت به‌وجود مى‌آيد و فردى براى اولين بار مالك چيزى مى‌شود.

ب) يا اضافه اوّلى تبعى است، مثل نتايج و نمائات شى‌ءاى كه به تبع مالك اصل بودن، مالك فرع و نتيجه آن از متصل و منفصل مى‌شود. ولى اولين اضافه ملكى است كه ميان مالك عين و نمائات آن حاصل مى‌شود و مسبوق به سابقه نيست.

٢. اضافه مالكىِ اعتبارىِ ثانوى: آن قسم از اضافات مالكى‌اى كه مسبوق به سابقه‌