روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩٥ - ترجمه
بر ايشان،و مراد به زمين جمله زمين دنياست.و ايشان را امام كند در زمين،و ايشان را وارث كند،و اين قول اولىتر است ازآنجا كه موافق ظاهر است از چند وجه:
يكى:ارض به«لام»تعريف جنس بر عموم حمل كردن اولىتر باشد.دگر:لفظ امام در حقّ او حقيقت باشد،و در حقّ بنى اسرايل مجاز.دگر آنكه:وارث به او لا يقتر است از اين [١]جا كه او بازپسين ائمّه است و او وارث همه گذشتگان باشد و به دامن قيامت بود دولت او [٢]،و مثله قوله: وَ لَقَدْ كَتَبْنٰا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهٰا عِبٰادِيَ الصّٰالِحُونَ [٣].
قوله: وَ نُرِيَ ،حمزه و كسائى و خلف خواندند:«و يرى فرعون و هامان[و جنود] [٤]»به«يا»مفتوح و رفع«فرعون»و«هامان»و«جنود»،باسناد الفعل اليهم.و باقى قرّاء وَ نُرِيَ ،به«نونى»مضموم و كسر«را»و نصب«يا»و نصب ما بعدها على انّه مفعول به.
و معنى قرائت اوّل [٥]آن باشد كه بينند فرعون و هامان و لشكر ايشان از بنى اسرايل آنچه مىترسند و حذر مىكنند از آن.
و معنى قرائت دوم آن باشد كه بازنماييم با فرعون و هامان و لشكرش [٦]از آن مستضعفان آنچه ايشان از آن حذر مىكنند از هلاك،يعنى آن مستكبران را بر دست اين مستضعفان هلاك كنيم.و بر اين قرائت آيت عطف بود بر آيت مقدّم،و نصب «نرى»بر عطف أَنْ نَمُنَّ باشد.
قوله: وَ أَوْحَيْنٰا إِلىٰ أُمِّ مُوسىٰ- الآية،قتاده گفت:اين وحى القاء فى القلب است نه وحى پيغامبرى است.گفت:ما در دل او افگنديم،و نام مادر موسى يوخابد بنت لاوى بن يعقوب.و گفتند:اين وحى به معنى امر است،خداى تعالى او را فرمود كه او را شير ده.چون ترسى بر او [٧]،او را در رود نيل افگن و هيچ مترس و اندوه مدار كه
[١] .همه نسخه بدلها:آن.
[٢] .كا:تا منقرض دنيا دولت او بماند.
[٣] .سوره انبياء(٢١)آيۀ ١٠٥.
[٤] .اساس:ندارد،به قياس با نسخه آط و با توجّه به ذكر كلمه در جمله افزوده شد.
[٥] .همه نسخه بدلها:«و معنى قرائت اول...»ندارد.
[٦] .آب،مش:لشكر را.
[٧] .همه نسخه بدلها:ندارد،چاپ شعرانى(٤٣٦/٨):يعنى موسى را و.